Sıcaklara Çarpılmayın...

[solfej]

Yaşlıların, çocukların ve kronik sorunları olan kişilerin sıcaktan özellikle korunmaları gerekir. İşte, sıcağın neden olduğu sorunlar ve tedavileri ...

Sıcak çarpması yaz mevsiminde sağlık açısından en ciddiye almamız gereken sorunlardan biri olmaktadır. Hele havanın sıcak olduğu günlerde yaşadığınız kentte sık sık dışarı çıkmanız gerekiyorsa, otomobilinizle yolculuk yapıyorsanız, kronik bir sağlık sorununuz varsa, ya da yaşınız 60’ın üzerinde ise daha fazla risk altında olduğunuz unutulmamalıdır.

Sıcak çarpması vücut ısısının düşürülememesi sonucu ortaya çıkan ve kimi zaman ölümcül olabilen bir problemdir. Sıcak çarpmaları için en önemli faktör ani iklim ve ısı değişiklikleridir. Seyahatler sırasında ortaya çıkan bu tür iklim değişikliklerine uyum için zaman gerekir. Bu nedenle yaşlılar, çocuklar ve şişman kişiler daha fazla risk altındadır.

Terleme vücut ısısını ayarlayan bir mekanizmadır. Terlemeyle vücut ısısının düşürülebilmesi için terin deri üzerinden buharlaşabilmesi ve bu yolla ısıyı da götürebilmesi gerekmektedir. Ancak burada önemli bir nokta vardır. Eğer havada nem yüksek ise terlemeyle ısı kaybı da zorlaşır. Vücudumuz terle hem su, hem de tuz kaybeder, ortama alışmak ve vücut ısımızı ortama göre ayarlamak bir kaç gün alır. Vücudumuz ortam ısısına alışması birkaç basamaklı bir süreçtir. İlk basamakta sıcak nedeniyle cilt damarları genişler, cilt kızarır ve bu yolla ısı azaltılmaya çalışılır. Bu dönemde kan ciltte toplanır tansiyon düşer ve sıcak baygınlıkları görülebilir. Çocuklarda vücut ısısını ayarlamak daha zor olduğundan sıcağa karşı daha hassastırlar. İkinci basamakta terleme yoluyla vücut ısı kaybetmeye çalışır ki; bu dönemde de su ve tuz kaybı olur, eğer yeteri kadar su ve tuz takviyesi yapılmazsa aşırı halsizlik, yorgunluk, kalp spazmları, şuur bozuklukları ve bayılma atakları başlar. Normalde vücudumuz değişen iklime birkaç günde adapte olur, bunu terleyerek metabolizmasını düzenleyerek, kalp atım hızını ayarlayarak ve dolaşan kan hacmini ayarlayarak yapar. Bu işlemlerin tümüne aklimatizasyon denir. Aklimatizasyonun sağlandığını gösteren en önemli ipucu içinde bulunulan ortamda yapılan aktivitelerde terleyebilmektir. Terleyememek veya aşırı terlemek uyumsuzluğu göstermektedir.

Sıcağa bağlı gelişen sorunlar

Sıcak havada ortaya çıkabilecek muhtemel önemli sorunlar şunlardır ;

Sıcağa bağlı baygınlıklar : Sıcak çarpmalarının en sık görülen ve en hafif şeklidir. Aşırı sıcak ve rutubetli havalarda kalp, akciğer, böbrek rahatsızlığı olanlarda veya diüretik benzeri ilaç kullananlarda görülür. Kısa süre içinde göz kararmaları, baş dönmesi fanalık hissi ve soğuk terlemenin ardından baygınlık ve şuur kaybı ortaya çıkar. Böyle durumlarda; hasta olduğu yere yatırılmalı, ayakları yukarı kaldırılarak beyne kan gitmesi sağlanmalı, solunum yolu açık tutulmalı ve hasta uygun bir ortama taşınmalıdır.

Sıcak ödemleri : Sıcağa bağlı olarak vücudun su ve tuz tutması neticesinde ortaya çıkar. Şişmanlarda ve yaşlı insanlarda daha sık görülür. En sık bulgu; yaklardaki şişliklerdir. Aklimatizasyon sağlandığında şikayetler ortadan kalkacaktır.

Sıcak yorgunluğu : Sıcak çarpmasının en sık görülen şeklidir. Sıcağa ve rutubete bağlı olarak aşırı su ve tuz kaybına rağmen vücut ısısının düşürülememesi sonucu ortaya çıkar. Ortam ısısına ve neme bağlı olarak saatler içinde ortaya çıkar. Terleme ve halsizlik, en önemli belirtilerdir. Hastanın uygun ortama alınması, su ve tuz kaybının karşılanmasıyla şikayetler hızla geriler.

Sıcak çarpması : Baygınlık, sıcak çarpmalarının ilk basamağıdır. Sıcak baygınlıkları, ödemler ve sıcak yorgunlukları ancak aklimatizasyonla düzelir.

Sıcak krampları : Sıcak krampları özellikle sıcak ortamlarda aşırı fiziksel aktiviteyi takiben aşırı tuz kaybına bağlı olarak ortaya çıkar. Sıcak yorgunluğu olan kişiye su verilip tuz verilmemesi sonucu da gelişebilir. Hasta genellikle bitkin ve aşırı terlidir, yoğun ve ağrılı kas spazmlarından şikayetcidir, ateşi yoktur. Hastaya tuz verilmesi ile hızla düzelme sağlanır.



Önemli uyarı : Buraya kadar anlatılan sıcak çarpmaları evde ve basit önlemlerle kolayca tedavi edilebilir, daha ağır sıcak çarpmaları ise acil durumlardır ve hızla tedavi edilmezlerse ölümcül olabilirler.

Sıcak bitkinliği : Sıcak çarpmalarının bir sonraki basamağıdır. Terleme sonucu aşırı su ve tuz kaybına bağlı olarak kan dolaşımı bozulmuştur. Hasta aşırı bitkin ve halsiz görünümdedir. Sıcak yorgunluğundan farklı olarak baş dönmesi, baş ağrısı, bulantı, kusma, kalp ve solunum sayısında artma, tansiyon düşüklüğü vardır. Tedavi için; ağızdan su ve tuz takviyesi genellikle yeterli olmaz, bu nedenle serumla su ve tuz kaybının karşılanması ve uygun ortamda istirahat, seçilecek en uygun tedavi yoludur. Hasta hızlı bir şekilde soğutulmaya çalışılmalı ve ateşi düşürülmelidir. Bu amaçla soğuk pansuman veya duş tercih edilmemelidir. Dikkat edilmesi gereken nokta soğutma işlemi sırasında hastanın titremesine yol açmamaktır. Bu amaçla en uygun soğutma işlemi vantilatör ve su spreyi uygulamasıdır. Tedavi edilmezse son aşama olan sıcak inmeleri hızla gelişir.

Sıcak inmeleri : Sıcak çarpmalarının en ileri ve en tehlikeli halidir. Aşırı terleme ve su tuz kaybına rağmen vücut ısısı kontrol edilemez, sonunda vücudun ısı merkezi iflas eder. Hastanın ateşi 40 derecenin üstündedir, terleme yoktur, cilt kurudur, kızarıktır, bilinç bulanıktır ve kişi sıklıkla halüsinasyonlar (gerçek olmayan görüntüler) görür. Kişilik değişiklikleri, sara atakları ve nörolojik bozukluklara sık rastlanır. Hasta genellikle hızlı bir şekilde komaya girer. Hastanın su ve tuz kaybının damar yoluyla verilen serumla hızlı bir şekilde karşılanması, hızlı bir şekilde soğutulması gerekir. Bu durumdaki hastaya ağızdan su ya da sıvı içecekler verilmeye asla çalışılmamalıdır. Ortamın sıcaklığına ve rutubete bağlı olarak bir kişinin sıcak nedeniyle komaya girmesi bazen sadece yarım saat sürer. Özellikle kapalı ortamlarda sıcak çarpmaları daha hızlı gelişir.

Dikkat edilmesi gereken noktalar ;

Özellikle çocuklar, yaşlılar, gebeler, şikayetlerini ifade edemeyen ve bakıma muhtaç insanları sıcaklardan korumak gerekir. Bu tür insanların sıcak ve rutubetli hamam, sauna gibi ortamlarda, arabada direkt güneş ışığı altında yalnız bırakılmaları sakıncalıdır. Kapalı bir arabada güneş altında geçirilen bir saatin bile bir çocuğun veya bir yaşlının sıcak çarpmasından hayatını kaybetmesi için yeterli olacağını unutmamalıyız.

Op.Dr. Özgür Leylek

[Antioksidan]

Bilgiler için teşekkürler Solfej, bu sıcaklardan kurtulmak için klima sıklıkla kullanılıyor, özellikle Kıbrıs gibi güneyde kalan bir adada eminim İstanbul'dan daha fazla ihtiyaç duyuluyordur.

Acaba klimanın sağlığa zararı var mıdır? Ve klima soğuğuna aşırı maruz kalma sonrarsı eklem bölgelerinde rahatsızlıklar oluşabilir mi?

[solfej]

inanmayacaksınız ama şu anda bizim eve klima takılıyor...

ve ben bir sağlık elemanı olarak bunu kabul etmemeliydim... çünkü klima eklem bölgelerinde tutukluk yapıyor... ama havalar çok sıcak... klima kullanırken çok dikkat edilmeli... direk olarak kişinin üzerie klima tutulmamalıdır...

Hava sıcaklıkları son bir kaç gündür düştü İstanbul'da. Şu anda o kadar fazla değil aslında. :151

[solfej]

Kıbrıs berbat... ölüyoruz resmen...