İnsan Genom Projesi

[boranjudge]

İnsan Genom Projesi

“Aynı ağacın dallarıyız
Yakılmış ormanın çocuklarıyız
Küllerden de olsa
Yarını yaratanlar olmalıyız”
Kimine göre insanoğlunun uzaya çıkışından daha büyük bir adım, kimine göre yaşamın gizinin keşfi, kimine göre tedavisi mümkün olmayan hastalıkların çözümü…
İnsan Genom Projesi (İGP); insanın tüm kalıtsal materyalinin şifresinin çözümlenmesini ifade etmektedir. Bu kalıtsal materyalin yani DNA’nın (Deoksiribonükleik asit) şifresi dört bazın (A= Adenin, T= Timin, C= Sitozin, G= Guanin) rast gele bir araya gelmesiyle oluşmaktadır. Yan yana gelen bu bazlar aynı zamanda karşılıklı eşleşerek DNA’nın ikili sarmal yapısını oluşturur. Vücudun tüm fonksiyonları DNA sarmalındaki anlamlı baz dizilerinden (gen) köken alan proteinlerle yapılır.
İGP, 1989 yılında Amerika’da bir grup bilim adamının insan genomunda yer alan proteini kodlayan (ekzon) ve kodlanmayan (intron) bölgelerin baz dizilerinin bulunması amacıyla başlattıkları bir projedir. Bu amaçla oluşturdukları organizasyon (HUGO- Human Genom Organization), Amerikan Enerji Ajansı (DOE) ve Ulusal Sağlık Enstitüsünün (NIH) desteğiyle kurulmuş ve 1990 yılında projeye resmi bir nitelik kazandırılmıştır. Tüm insan genomunun baz dizisinin ortaya konmasını amaçlayan projeye kısa zamanda, İngiltere, Fransa, Almanya, Japonya, Rusya, Çin, Kanada’nın da içinde yer aldığı 18 ülke, birçok gönüllü kuruluş ve özel firmalar destek vermiş ve günümüzde binlerce bilim adamının çalıştığı uluslar arası bir proje halini almıştır. Bu proje Celera, IBM, Compag, Dupond, Sanger gibi dünyanın büyük şirketlerinin de katılımıyla her yıl 200 milyon dolar bütçeyle desteklenmiştir.
Haziran 2000 itibariyle biten insan genom dizisi taslağı, Şubat 2001 yılında kamuoyuna duyuruldu ve Nisan 2003’te tamamlandı.
HUGO kapsamında yürütülen proje sürerken pastadan daha fazla pay kapma yarışındaki özel şirketler “Rastgele Atış (Shotgun)”1 yöntemini geliştirerek tüm insan genom dizisini planlanandan iki yıl önce (2003 yılında) tamamlamışlardır.
Shotgun yöntemini geliştiren Craig Venter, ABD’de Genom Araştırmaları Enstitüsü (TIGR: The Institute of Genomic Research) başkanı iken -bunun karlı bir iş olduğunu düşünerek- 1998’de insan genomunun baz dizisini belirleyecek özel bir şirket olan Genomics’i kurduğunu ilan etti. Otomatik DNA-dizi analizi makinelerinin imalatçısı olan Perkin-Elmer Biosytems firmasının işbirliği ile C. Venter Shotgun yöntemini kullanarak insan genom dizisini hükümet destekli projeden daha hızlı ve daha ucuz olarak bitireceğini duyurdu. Bu firma dizi analizi çalışmaları sırasında ortaya çıkarılan genlerin patentini alarak ve dizi bilgilerini veri tabanı üyeliğini satarak masraflarını karşılamayı planlamaktadır. Genom dizisinin tamamlanmasının sonuna yaklaşıldıkça hükümet destekli kuruluşların ve özel şirketlerin patent kapma yarışı da hız kazandı. Elde edilen bilginin insanlığa ve tıp alanına getireceklerinden çok patentlerinden elde edecekleri karla ilgilenen, Celera’nın başını çektiği büyük ABD şirketlerinden sonra İngiltere’de ki bir hayır kuruluşu (!) olan Welcome Trust’ın desteklediği Sanger Center, İGP’ye sağladığı desteği iki katına çıkararak karşılık verdi. Bu arada patent yarışında bende varım diyen Fransa hükümeti 1999 yılına kadar 46 milyar dolar tutan genom araştırma bütçesini 2000 yılı itibariyle % 50 artıracağını açıklayarak, sağlanan yeni fonla dört gen araştırma merkezi kurdu.

Kaynak

[gizemnur]

Bu genom projesi insanlığın ölümsüzlüğe açılan kapısı... Kazaları saymazsak... Bir de genlerde yanşlanmanın önüne geçilirse... Bir an önce yeni dünyalar bulmak gerekecek o zaman... Ölen olmayınca..
Günümüzde embriyoların genlerinin ayıklanması en büyük başarılardan biridir. Belki ileride genlerimizi alıp doktora gideceğiz.