Hadis dinde ne görev görür.

[özedönüş]

İslama yöneltilen eleştirilerin odağında hadisler de var.İslam'ın Kuran'dan sonraki ikinci kaynağı olarak kabul edilen hadis külliyatında ciddi sorunlar var. Peygamberin vefatından iki yüzyıl sonra toplanan hadislerin arasında, İslam'ın baskıcı ve bağnaz bir din olarak algılanmasına neden olan, çeşitli efsaneler, uydurmalar ve çarpıtmalar yer alıyor. Din olarak algılanagelen bu geleneklerin dinden ayrıştırılması, İslam'ın bugünü ve geleceği için çok önemli.

Hadislerde sağlıklı bir tasnif yapabilmek için şart, Hz.Muhammed'i tanımaktır. Muhaddisler hayatlarını onun sözlerine adadıkları için bir söz duydukları zaman hemen "bu onun sözü olamaz !" diyebiliyorlardı. Bununla beraber odak noktaları ravi zinciri takibi olduğu için farkedemedikleri elekten düşen taşlar oldu. Bugün yaşasalardı bu konuda bir çok sorun çözülmüş olurdu. Günümüzde peygamberin diline aşina bir muhaddisimiz yok maalesef. Belki düştüğümüz yerden kalkmamız, onları yetiştiren ortamları oluşturmamız gerekiyor.Ama bunları ele alırken insafı gözden bırakmamalıyız.

Buhari, Ahmet ya da Mehmet önemli olan tarihte yaşamış kişilikler değidir. Tarihçilikte bir ilke vardır o da herkesi içinde bulunduğu sosyal tarihi şartlar içinde değerlendirmektir. Eğer bu şartı gözardı edersek tarihteki bir çok kişiyi haksız yere yüceltip haksız yere yerin dibine batırabiliriz.

En sağlam hadis kitabının yazarı olarak Buhariye bakalım.Buharinin İçinde bulunduğu tarihsel dönemde yoğun bir rivayet uydurmacılığı vardı rivayetler okyanusunda böylesi bir fırtınadan kurtulmak ve kurtarmak için İsnad'ı yani rivayetin geliş yollarının sağlamlığını esas alan bir yöntemle "Sahih" isimli Eserini oluşturdu. Ancak o da bir beşerdi ve hata yapmaya mahkumdu. Buhari hiçbir zaman bu kitaptakilerin hepsi Peygamberin konuşma kayıtlarıdır aynen Kur'an gibidir demedi.

Buharinin eleştirebileceğimiz hatası kitabına aldığı rivayetleri Kur'an'a uyup uymama gibi Metin-içerik merkezli bir elemeye değil de sadece İsnad yani rivayetin kimlerden bize ulaşıp ulaşmadığı merkezli bir kritere göre değerlendirmesiydi.Buharinin hayatını verdiği bu büyük çalışmada kendisinin hatası olmadığını asla iddia etmemiş.Ve hiç bir zaman kuranı hadisten önce tutmamıştır.Başka insanların hadis hakkındaki taasuplarını (mealcilerin yaptığı gibi)bu zattan çıkarmanın anlamı yok...

[anibal]

Sn. Özedönüş, yapmak istediğinizi daha açık söyleseniz?

Diyorsunuz ki, bu hadisler.. Ah şu hadisler.. Yav muhammed, ne lüzum vardı bu lafı ettin, bak şimdi bizi hecil ediyor..

Ve kafanıza göre bir muhammed portresi çizeceksiniz. Bu portreye uymayan hadisleri de alıp uydurma ilan edeceksiniz..

Böylece güya günü kurtaracaksınız.. İyi ki salih müslümanlar var, onlar bunu yapmayıp dosdoğru şekilde muhammedin sözlerini ve hayatını bize aktarıyrolarda, bizd eonun gerçek yüzünü görebiliyoruz..

Buyrun şuradna başlayalım bakalım, bu hadise ne diyeceksiniz?

"Ey kadınlar cemaati! (Allah yolunda) sadakada bulunun, istiğfarı çok yapın. Zira ben siz kadınların cehennemde çoğunluğu teşkil ettiğini gördüm" buyurdular. Dinleyenlerden cesaretli bir kadın:
"Niye cehennemliklerin çoğunu kadınlar teşkil ediyor, neyimiz var?" diye sordu. Aleyhissalâtu vesselâm:
"Ağzınızdan kötü söz çıkıyor ve kocalarınıza karşı nankörlük ediyorsunuz. Aklı ve dini eksik olanlar arasında akıl sahibi erkeklere galebe çalan sizden başkasını görmedim!" dedi. O kadın tekrar:
"Ey Allah'ın Resulü! Aklı ve dini eksik ne demek?" diye sorunca Aleyhissalâtu vesselâm açıkladı:
"Aklı noksan tabiri, iki kadının şahitliğinin bir erkeğin şahitliğine denk olmasını ifade eder. Dinlerinin eksik olması tabiri de onların (hayız dönemlerinde) günlerce namaz kılmamalarını, Ramazan ayında oruç tutmamalarını ifade eder." [Buhârî, Hayz 6, Zekat 44, İman 21, Küsûf 9, Nikah 88; Müslim, Küsûf 17, (907), İman 132, (79); Nesâî, Küsuf 17, (3, 147); Muvatta, Küsuf 2, (1, 187)

[özedönüş]

Yapmak istediğim şu,

Hadis üzerinden hiçbir zaman İslamın kendisi eleştirilmez.Sebebini de tarihi şartlara bağladım.Ama hangi hadisin sağlam, hangisinin uydurma olduğunu söylemediğim halde vermişim gibi bir duruma soktunuz.

Ama anlattığımı kafadan çizmek olarak algılıyorsanız bu konuya devam etmenin gereği yok.

[anibal]

>>> Hadis üzerinden hiçbir zaman İslamın kendisi eleştirilmez.

Maalesef, böyle değil bu sn. Özedönüş, maalesef.. Çünkü işin aslında, islam hadisten ibarettir. Çünkü işin aslında kuran'da hadisten ibarettir.

Olayı hoppala diye ucuz bir mevzu gibi düşünmeyin. Allah gökten kendi kalemiyle yazdığı bir papirus, bir taş vs. indirmedi. güya cebrail'e söyledi, o da muhammed'e.. Muhammet'te etrafındakilere. İşte bu sözleri bugüne getiren yol, aynen hadisleride bugüne getiren yoldur. Bu yolaa ben, ad takmış olmak üzere, hadis yolu diyorum. Eğer, bu yol çürük ise, üzerinden geçeni kokutuyor ise, aynı yoldan kuran'da geçerek gelmiştir.

Basitçe, "Muhammed bunu söyledi" demekle, "Muhammed bu ayeti söyledi" diyen aynı kişiler, aynı sistemdir. Elbette bu kişiler bir kişi değildir. Bu da yolun tarif olarak aynı ama, zemin olarak farklı olduğunu gösterir. Demekki, bu yoldan nakledilen bilginin doğruluğu, bilginin ne olduğunun iddia edildiğine değil, bilgiye aktarana bağlıdır. İşte bu nedenle, hadisle kuranı vs. ayıramazsınız..

Buhari'nin yerinde olun.. Adam geliyor, bak, bu yazmadaki lafzlar, ayettir, dedem bana bunu vermişti. Ona da şu şu adam vermiş diyor.. Aynı adam, "Dedeme aynı adam demiş ki, muhammed tavuk yerken gördüm, tavuk helaldir.."

Şimdi siz, o ayetin ayet olduğuna dair tek istinadınız o adam ve rivayet ettiği silsile iken inanacaksınız, ama aynı adam, aynı silsile ile peygamberden bir laf aktarınca onu reddedeceksiniz.. Bu olacak iş mi?

İşte bu yüzden, buhari'nin elinde güvenilir tek kaynak bu senet mevzusu olmuştur. Ve bu, bize islamı aktaran bilinen en sağlam kaynaktır (Senet/rivayet yolu..). Kuran, hadis, ayet, ibadet vs. ne varsa, bu yoldan bize ulaşır ve güvenilirlikleri aynıdır..

[ibra]

Konu dışı olacak gibi ama,
Sayın anibal;

Sadece, Kur'an ayetleriyle hadis meallerini yanyana koyup cümle yapıları itibariyle bir karşılaştırma yapsanız bile bu iki kaynağın farklı sahipleri oldukları sonucuna varabilirsiniz.
Kur'an ın hadislerden ayrı bir cümle yapısı anlatım şekli vardır. Bu ayrımı, bu farkı kolaylıkla görebilirsiniz.

[anibal]

>>> Sadece, Kur'an ayetleriyle hadis meallerini yanyana koyup cümle yapıları itibariyle bir karşılaştırma yapsanız bile bu iki kaynağın farklı sahipleri oldukları sonucuna varabilirsiniz.

Varamazsınız.. Bu defaten yapılmıştır. Her defasında da sonuç menfi olmuştur..

Lakin, kuran'ın pek çok yeri nesir değil, şiir olarak terennüm edilmiştir. Hadisler ise, günlük konuşmalardır.

Peki siz neden bunu söylüyorsunuz? Başka bir konuda izah ettim. Kendinize göre ele alıyorsunuz bazı ayetler. Bu ayetlere bakıp ahanda böyle diyorsunuz, diğerlerini sümen altı ederek..

[özedönüş]

Tanrı kavramına inanmamanız hasebiyle ayet ve hadis ayrımını yapmamanız normal.Ancak tarihsel verilere baktığımızda Kuran ve hadisin her zaman ayrı ayrı değerlendirildiği görülmüştür.

Diğer taraftan Kuranın senedi konusunda hiçbir zaman sorun olmamıştır.Hiçbir grup Kuran ayetleri konusunda ihtilafa düşmemiştir.Ama hadis konusunda aynı rahatlık yoktur.Binbir türlü çalışma sonrasında ortaya çıkmıştır.Buhari'nin ortalıkta hadis olduğu iddia edilen onbinlerce rivayetin sadece % 5'ini kitabına alarak geri kalan % 95'ini elediği unutulmamalıdır.Peki, bu durumda Buhari'yi kitabına almadığı hadisler nedeniyle Hz. Peygamber'i kale almamakla veya bir çok hadisi inkar etmekle mi suçlayacağız? Tam tersi, iyi yapmıştır, yaptığı çok yerindedir.

Şimdi, İslam'ın ikinci yüzyılının ardından, üçüncü yüzyılda Buhari ve çağdaşlarının yaptığına ikinci eleme dersek, şu an bir üçüncü elemeye daha ihtiyaç vardır. Yani bu çağın Buhari'leri ortaya çıkmalıdır ve aynen onun yaptığını yapmalıdır.

Ben hadis konusunda gelenekçi sünniler gibi omazsa olmaz gözüyle bakmıyorum.Keza ''Tek kaynak Kuran" diyenlerden de değilim. Hadisin Kuran gibi gelmemesi ve araya 14 asrın girmiş olmasından kaynaklanan sorunlar nedeniyle daha temkinliyim, hepsi bu...Burada hem mealcilere hemde hadisi kuran önünde tutanlara karşı itirazım var hem de hadisi ve Kuranı aynı imiş gibi gösteren diğer inançtakilere de eleştiri içerisindeyim

[anibal]

>>> Ancak tarihsel verilere baktığımızda Kuran ve hadisin her zaman ayrı ayrı değerlendirildiği görülmüştür.

Böyle bir değerlendirme yok sn. Özedönüş. Bu sadece şundan ibaret: Kuran dediğimiz hadisler, diğerlerine göre belirgin derecede daha sahih olan, hadis yolu bilinen en sağlam olan hadisler. Bunların "kesinkes" muhammedin sözü oldukları kabul edilir.

>>> Ama hadis konusunda aynı rahatlık yoktur.

Zaten espri buradan gelmektedir. Hadisler dediğiniz lafların elenmesi ayet dediklerimiz kadar sağlam kaynaklardan gelmeyişine göre yapılmıştır.

>>> Yani bu çağın Buhari'leri ortaya çıkmalıdır ve aynen onun yaptığını yapmalıdır.

Boş bir gayret olur. Buhari'nin yaptığından daha fazlasını yapamazsınız. Çünkü, elinizde sadece raviye göre tespit imkanı mevcuttur.

Ama şu konuda size katılırım. Bugün tonla uydurma hadis denerek ortalıkta gezinmektedir. Mesela, "ilim çinde olsa gidiniz, alınız" gibi uydurmalardan geçilmemektedir. Bunların ayıklanması elbette gereklidir. Fakat, bu tür uydurmalar Buhari'de yer almaz.

[süpheci]

Koca esini yataga cagırırsa, zevcesi inat ederse sabaha kadar melekler ona lanet eder. (Muhammed)

Muhammed'in dinini bıraktıgım icin yüce tanrıya sonsuz sukranlarımı sunarım.

Muhammed'in hadislerine göre yasayan insanlara, yüce tanrıdan sabırlar diliyorum.

Hic bir aklı basında insan bu türden sözler söylemez.

[esitlik]

hadisleri uyulması gereken kurallar olarak görmüyorum. Çünkü hadislerin kuran ayetlerinden farklı olarak bir topluma dayanmasından dolayı muhammed, hadislerinde içinde yaşadığı arap toplumundaki kuralları göz önüne alarak yapılması doğru olan davranış biçimlerini belirtmiş olabilir. Yani hadisler, içinde oldukça fazla oranda bir topluma ait olan gelenekleri, adetleri ve toplumun olaylara bakış açısını barındırır. Bu toplumun zararlı geleneklerini ortadan kaldırmak için ise yine o toplumun geleneklerine uyan, fakat daha az zarar veren (bir bakıma devrim yapmak yerine küçük reformlar yapmayı savunan) kuralların getirilmesi gerekmiştir, bu kurallar ise hadislerdir. Ben bir dinin kuralarını, yalnız o dinin ilahi kitabının belirlemesinden yanayım.