Paradoks

Paradoks Nedir?

Binlerce yıllık geçmişi olan paradokslar, insanların kafasını devamlı meşgul etmiştir. Aslında doğru gibi görülen bir önerme veya fikir, tamamen yanlış olarak çıkar karşımıza. Tam tersi de mümkündür; yıllarca yanlış zannettiğimiz olayların, fikirlerin, hesaplamaların, doğru olduğunu görmek, bizi şaşkınlığa ve hayrete düşürür. Paradoksların, yapılmış birkaç tanımını aktaralım:

'Çok mantıksız görünen, aslında çok mantıklı bir değiş'

'İki doğrunun veya yanlışın çelişkisi'

'Soyut muhakemenin sona erdiği tezat'

'Kağıt-kalem veya mantık illüzyonu' (Galiba en güzel tanım bu!)

Paradokslar ilginçtir, eğlencelidir, öğreticidir, şaşırtıcıdır, zihni açar...
Tarihte bilinen ilk paradoks örneklerini Epimenides vermiştir. Giritli olan Epimenides:

-'Bütün giritliler yalancıdır!' diyerek bizi çelişkiye götürür. Şöyle ki :

Eğer gerçekten giritliler yalancı ise kendisi de giritli olduğuna göre o da yalancıdır. Yani söyledikleri yalandır(mesela yukarıdaki cümlesi).

Bu cümle yalan olduğuna göre doğrusu şu olmalı:

-'Bütün giritliler doğrucudur, doğru söyler.'
O halde söylediği doğrudur. Yani 'bütün giritliler yalancıdır......'

Örnekler :

'Bu cümleyi okumayın!'

Yukarıdaki cümleyi okuduğunuza göre paradoksa uğramış oldunuz.

' Tek kelime dahi Türkçe bilmiyorum!'

- Beni duyabiliyor musun?
- Hayır. Sesin gelmiyor (!)

- Niçin her soruma soru ile cevap veriyorsun?
- Niçin vermeyeyim ki !?

Memleketimizde bazı yer adları, kendisi ile çelişir:
Bakırköy: Adı "köy" olmasına rağmen ilçedir. Hem de yaklaşık 50 vilayetten bile büyük bir ilçe.
Viranşehir: "Şehir" değil, Ş.urfa'nın bir ilçesidir.
Kuşadası: "Ada" değildir.
Denizli: Denizli'de deniz yoktur.
Elmadağ, Kadifekale, Akdeniz, Gümüşhane...vs.

-"Söylediğin her şey doğru mu?"
-"Hayır!"

Bu adam güvenilir biri midir? Önce fikir yürütelim:
"Hayır" dediğine göre arada bir yanlış(yalan) söylüyor demektir. Arada bir yanlış konuşuyorsa "hayır" dediği de yanlış veya yalan olabilir. O zaman "hayır", "evet" olur. Bu sefer de "evet" diyorsa, her söylediği doğru olduğundan "hayır" da doğrudur... İyisi mi bu adama pek itimat etmeyelim...

Bir otobüs ilanı:
-"Okuma-yazma öğrenmek isteyenlere müjde! Hemen aşağıdaki adrese başvurun..."
Okuma-yazma bilmeyen bir insan nasıl bu ilanı okuyacak! Okusa zaten o adrese başvurması gerekmez...

Bir adam, saçları döküldüğü için doktora gider. doktor, teşhisi koyar: Stres!
Ama adam saçları döküldüğü için strese girmektedir. Strese girdikçe daha da fazla dökülmektedir. Daha da fazla döküldükçe de, stresi aynı hızla artmaktadır...

Ben her zaman yalan söylerim.

BU CÜMLEDEKİ HARF SAYISI OTUZYEDİ DEĞİLDİR. (37 Harf var)

Alaaddin'in sihirli lambasından çıkan cini herkes bilir. Cin diyor ki:
-Dile benden ne dilersen. Unutma ki sadece 'bir' dilek hakkın var ve mutlaka yerine gelecek.
Siz olsanız ne isterdiniz? Alaaddin öyle bir istekte bulunuyor ki cin ne yapacağını şaşırıyor:
-Benim tüm dileklerimi yerine getir!

SOCRATES'ten:

"Bildiğim tek şey var; o da hiç bir şey bilmediğim."

Bazı hayvan isimleri, insanlar için sıfat olarak kullanıldıklarında iltifat kabul edilir:
Aslanım benim!
Koç gibi maşallah!
Tilki gibisin abi!

Bazı hayvan isimleri ise hakaret anlamına gelir:
Çok inek bir arkadaş!
Ayı mısın be birader! (Ayı, bazı ülkelerde iltifattır)
Öküz öküz bakma!

Sonuçta hayvan, hayvandır

[canugur]

Paradoks üzerine Girit´li Protagoras'in problemi:

Protagoras, Euathlosùn avukat olmasi icin caba harcar, tüm giderleri cebinden karsilayarak onu bu meslege kazandirir.
Bu ikli aralarinda bonkörce bir sözlesmeye varirlar.
Buna göre, Euathlos ilk davasini kazanincaya kadar, Protagoras'a metelik dahi ödemesi gerekli degildir.

Gün gelir, Protagorasin ögrencisi, Euathlos meslegini icra etmeden, kararini degistirir avukatliktan vazgecip, müzisyen olmaya karar verir.
Ögrencisinin tüm masraflari karsilayan Protagoras bu ise cok öfkelenir ve is mahkeme kararina birakilir.

Protagoras'in perspektifiinden bakalicak olursak, Euathlos her kosulda borcunu ödemesi gerekmektedir.
Davayi kaybederse ve davayi kazanmasi durumunda da kazanan(?) taraf kendisi olacaktir.

Davayi ögrencisinin kazanmasi halinde, sözlesmeye uygun olarak, masraf ederinin kendisine ödenmesi gerekmektedir.
Euathlos davayi kaybederse, mahkeme karariyla ödeme yapmaya mükellef tutulacaktir..

Euathlos, durumun muhakemesini ise, tahmin edilecegi gibi, bambaska yapmaktadir.
Söyle düsünür: Eger davayi ben kaybedersem, hocamla aramizdaki sözlesmeye göre, ödeme yapmak zorunda degilim, cünki ilk davami kaybetmis olacagim, ve kurus ödememe gerek kalmiyor.
Fakat davayi kazanirsam, hocam Protagoras aramizdaki sözlesmeyi öne süremez, sözlesme gecersizdir.
Böylelikle bu durumda da hic bir sey ödememe gerek kalmiyor.

[::anka::]

Paradoksla ilgili bi hikaye de benden..
Bir gun kralın karşısına buyuk bir suç işlemiş biri getirilir. Kral adamı öldürmeye karar verir. Ama ona şöyle de bir seçenek sunar. "Bana bir cümle söyle" der. "Söylediğin cümle doğruysa seni asacağım yanlışsa keseceğim". Buna karşılık adam düşünmüş ve öyle bir cevap vermiş ki kral adamı serbest bırakmaya karar vermiş..
-Beni keseceksiniz..

Sayın melnur şöyle demiş:

Burada sözünü ettiğim farklılığın Sn. Hancı'nın sözünü ettiği farklılıktan ayrı bir anlamı var- Sn hancı'nın farklılık kavramıyla anlatmak istediğine inanmıyorum..Temeli farklı olan "farklılık" değildir.Hepimiz Cumhuriyet, Demokrasi ve Laiklik konusunda ödünsüz olabilmeliyiz..Bu kavramlar üzerindeki farklılık bir zenginlik ölçüsü değildir çünkü.-Nerden nereye geldik- Ben ne söyleyecektim?)

.....

[melnur]

Söylediklerimin bir paradoks olduğunu düşünmüyorum.
Ayrıca bana bir teşekkür borçlu olduğunuzu da unutmayın.
Sayemde alıntı yapmayı öğrendiniz.

İşin doğrusu ben hala beceremiyorum.

-tanrı herşeyi yaratır
-tanrının gücü herşeye yeter
-peki tanrı taşıyamayacağı ağırlıkta bir taşı yaratabilir mi?
(EPİKUROS)

Spartaküs Hocam,

İnanki senden başka türlü bir paradoks örneği beklemezdim. :61
Dine saldırmak için hiç bir fırsatı kaçırmıyorsun.

Saygılar,

[Antioksidan]

Bu da benden bir paradoks:

"Tüm Genellemeler Yanlıştır"

Tüm Giritliler yalancıdır gibi oldu ama olsun :-)

[canugur]

Beni özene bezene yaratan kim? Sen!
Ne yapacağımı da yazmışın önceden.
Demek günah işleten de sensin bana:
Öyleyse nedir o cennet cehennem?

Bu da Hayyam´dan bir paradokx olsun o zaman...

Sayın Canugur,

Bu sadece dini anlamayan bilmeyen bir şairin yanlış düşünceleri. Paradoks değil. Kader konusunu okumanızı tavsiye ederim. Orada bu konuyu detaylı açıklamıştım. Hiçte Hayyam'ın uydurduğu gibi değil konu.

Saygılar,