Ömer Hayyam ve Şarap

[cemuzan]

Dünyada akla değer veren yok madem,
Aklı az olanın parası çok madem,
Getir şu şarabı, alın aklımızı:
Belki böyle beğenir bizi el alem! :D

[cemuzan]

Biz de çocuktuk, bir şeyler öğrendik;
Bildiklerimizle övündük, eğlendik.
Şu oldu, bu oldu da ne oldu sonra?
Bir bulut gibi geldik, yel gibi geçtik.

[melnur]

Sn.cemuzan,

Madem bir Hayyam topiği açtınız; umarım, artık burayı boş bırakmazsınız.

A.Kadir çevirisiyle bir dörtlük de benden:

KENDİNİ
BİL

Yokluk halkasına gir, kral ol.
İçinin yüzünü yıka,kiri pası arıt.
Meyhane sokağında ibadet edene şunu de:
"İlkin kendini bil,
sonra ne halt edersen et."

[cemuzan]

Hayyam`ın Düşünceleri Dünya ve Geçim:

Hayyam, böyle bir devirde, bir zamancağız diyor, kendimden geçmek, olanı-biteni unutmak için şaraba sarılırım. Ama bana kötü diye fetva veren olur, sorarım ona, derim ki: Sen insanlarm kanlarını içmedesin, biz üzümün kanını; sen mi kan içicisin, biz mi? Zaten Hayyam, medreseden ancak ziyankarlık meydana geldiğine, vakıf lokmasındansa gönül karanlığı elde edileceğine inanmıştır. Bu yüzden de, yıkık bir yerde yaşa der, bu yaşayışla gönül sultanlığına erişilir. Akıllarına güvenenler, öküz sağmadalar; çünkü bugün ne akıl alan var, ne tere satan; böyle zamanda aptallık çok daha iyi. Az kişiyle dost olmak, zamane ehline uzaktan merhaba demek daha hoş; güvendiğin kişiye bile akıl gözüyle bir baksan görürsün ki düşmanındır o. Cehennem, ehil olmayan kişiyle eş-dost olmaktır, sohbet etmektir. Büyük geçinenler, mevki sahipleri, dertten, gussadan canlarından bezmişlerdir de gene şaşılacak şey şu ki onlar gibi hırsa tutsak olmayanı adam saymazlar. Hatta Hayyam, kendisine filozof diyeni düşman sayar ve bu sözün, bu kanaatin yanlış olduğunu söyler: Allah da bilir ki der, filozof değilim ben; şu gam yurdunda oturmuşum, fakat kim olduğumu bilmeyecek kadar da aşağı değilim, ne olduğumu ben bilirim. Bu rubai, gerçekten de Hayyam hakkında verilecek hükümde pek önemlidir.

Hayyam, iyiliğe aşıktır, benliğe, benciliğe, kibre, nekesliğe düşmandır. Ehil kişiyle düşüp kalkmayı, ehil olanın sunduğu zehir bile olsa içmeyi, ehil olmayanın elinden şerbet bile içmekten sakınmayı öğütler. Kimseyi incitmemeyi, aziz kişilerin gönüllerini ele almayı, hatırlarını yapmayı, yüklerini yüklenmeyi söyler; insanlara ne yapıyorsan onlardan da onu bekle der. Kibirlenmenin karşısındadır; güzellerin saçları gibi gönül kırıklığına düş de der, her solukta binlerce gönül al; bir hür kişiyi iyilikle kul et kendine; bu, binlerce kul azad etmekten yeğdir. Onca cömert kafir, nekes Müslümandan üstündür; fakat gene de pek ihtiyatlıdır o. Zaman der, ağzına helva verse inanma, ağıyla karışmıştır o. Surahiyle kadeh bile birbirine dosttur ama dikkat et de gör, aralarına kan düşmüş.

devamı:
http://www.hayyam.com/hayyam/hayyam-dusunceleri-3.php

[melnur]

Günahsız tek kişi göster bana.
İnsan, nasıl yaşar günah işlemeden?
Ben kötü bir şey yapıyorum günün birinde,
sen küplere biniyorsun o zaman,
ağlatıyorsun anamı, kıyasıya.
Kötü şey değil mi bu seninkisi?
Öyleyse aramızda fark ne?

(A.Kadir çevirisiyle...)

[küçükkarabalık]

ırmaklarından şaraplar akacak diyorsun,
cennet-i ala meyhane midir?
her mümin'e iki huri vereceğim diyorsun,
cennet-i ala kerhane midir?

[canugur]

Doyacak kadar aşın varsa,
Başını sokacak bir damın,
Insanoğluna kulluk etmiyorsan,
Başkasının sırtında değilse geçimin,
Tamam, güneşli günler içindesin.

[melnur]

"Ömer Hayyam'ın doğduğu tarih bilinmiyor.1025-1050 arasında Nişabur'da doğduğu söyleniyor. Ölümü 1121-1122'dir. Babası bir çadırcıymış. Bu yüzden Ömer, o devrin geleneğine göre bir takma ad almak zorunda kalınca,"Hayyam" yani "Çadırcı" adını almış Bu takma ad bile onun halktan yana bir adam olduğunu gösterir bize.

Sağlam bir eğitim görmüş Hayyam. Kur'an, Hadis, felsefe, matematik, astronomi ilminde üstüne yokmuş. Bir gün gelmiş herkesten ayrı düşünmüş, ayrı şeylere inanmış. Melikşah'ın çevresini alan, ona kasideler yazmakla ünlenen dalkavuk şairlere benzemeyince yadırganmış Hayyam. Düşmanları çoğalmış, o da kapamış kapısını herkese."

Şu zamanda bir sürü dostum olacak da ne olacak?
Şöyle uzaktan bi selam, nasılsın iyi misin o kadar.

A.Kadir;Bugünün Diliyle Hayyam.Hilal Yay.

[orkhun]

ömer hayyam bazı araştırmacılar tarafından zevkleri ve hazları ön planda tutan bir insan olarak gösterilir.. bazıları ise hayyam ve ayyaşlığı bütünleştirmiştir.. ancak bunlar kesinlikle doğru değil, öyle ki hayyam döneminin sayılı filozoflarındandı ve selçuklu döneminde sarayla ilişkisi olduğu yönünde deliller de mevcut.. bu denli önemli bir insanın ayyaşlıkla suçlanması bence çok saçma.. bunun yanında ekleyebileceklerim, hayyam'ın şarap ve sevgiliyi asıl anlatmak istediğini dolaylı yoldan anlatmak maksadıyla malzeme olarak kullanmış olması muhtemel.. ayrıca hayyam için agnostizmi benimsemiş diyebiliriz ancak tabii ki bu da bir varsayımdan ibaret..

[melnur]

"Ters, huysuz, geçimsiz bir adam olmuş herkese göre. Oysa dostluğa çok önem verirmiş, dostluk bulamamış. Tok sözlü, olduğu gibi görünmüş, bakmış hep yalan dolan, hep ikiyüzlülük. Dostluğun, vefanın, mertliğin damlasını bulmak meseleymiş zaten o zaman. Çekilmiş bir köşeye Hayyam. Ama kendini düşündüğü, kendini sevdiği için değil. Ordan da insanları sevişmeye, birleşmeye
çağırmış. Zorlamış insanları ayıran demir kapıları."

Bu müslümanlık, bu gavurluk neden,
aşk içinde erimek varken.

(Aynı yapıt.)