Deney ve Gözlem

[haydarali]

Merhaba sevgili ve değerli yazar arkadaşlarım.
İstedim ki bu başlı altında "Deney" ve "Gözlem"in ne olduğunu, ayrıca "Bilimselliğe katkısı açısından Deney ile Gözlem arasında nasıl bir ilişki vardır?" sorularına cevap arayıp, diğer bilgi alış-verişlerimize katkı ve yön vermesi düşüncesiyle açmış bulunmaktayım.
Şimdiden değerli bilgi, görüş ve sağlayacağınız katkılarınız için her birinizden tek tek şimdiden teşekkür eder, saygı ve sevgilerimi sunarak beyanlarınızı beklemekteyim.
Buyrun....

[haydarali]

TDK'nın sitesinde Deney'i;
1) Bilimsel bir gerçeği göstermek, bir yasayı doğrulamak, bir varsayımı kanıtlamak amacıyla yapılan işlem, tecrübe olarak ifade etmiş ve şu örneği sunmuş:
"... kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz, rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz."- Anayasa
Diğer anlam olarak da
2) Deneyim, tecrübe olarak verip şu örneklemi sunmuş:
"Herkesin kendi deneyi ile bildiği bir gerçek vardır."- H. Taner.
Bu kurumun sitesi Gözlemi,
1) Bir nesnenin, olayın veya bir gerçeğin, niteliklerinin bilinmesi amacıyla, dikkatli ve planlı olarak ele alınıp incelenmesi, müşahede:
"Onun romanları düş gücüne değil, gözlem gücüne dayanır."- S. Birsel.
2) İnceleme sonucu elde edilen değer, müşahede.
3) gök bilimi Bir gök cismini, bir gök olayını çıplak gözle veya bir araç yardımıyla izleyerek görülen değerleri tespit etme işlemi, rasat:
"Gök bilimci gözlemle, kimya bilgini ise deneyle gerçeğe varmaya çalışır."- .
4) edebiyat Bir yazı veya eseri yazmaya başlamadan önce konusuyla ilgili gerekli bilgi, deney, inceleme ve araştırma yapma işi.
5) felsefe Çeşitli araç ve gereçlerin yardımıyla olayların sebeplerini bilmek için uygulanan bilimsel yöntem.
tanımlarını ifade edip verilen örnekleri sunmuştur.

[sedat sencan]

Deney ve gözlem,bilimin temel unsurlarıdır.Bilim durağan değildir,kanıtlanmış gerçekler bile yeni deney ve gözlemlerle test edilir.Deney ve gözlemler bilim dışı olgularda da kullanılır.Hepimizin hayat hakkındaki tecrübesi,yaşantımız boyunca yaptığımız gözlemlerdir.Sahip olduğumuz dünya görüşü kişisel gözlemlerimizin bir değerlendirilme sonucudur.

[haydarali]

Sayın sedat sencan şöyle demiş:

Deney ve gözlem,bilimin temel unsurlarıdır.Bilim durağan değildir,kanıtlanmış gerçekler bile yeni deney ve gözlemlerle test edilir.Deney ve gözlemler bilim dışı olgularda da kullanılır.Hepimizin hayat hakkındaki tecrübesi,yaşantımız boyunca yaptığımız gözlemlerdir.Sahip olduğumuz dünya görüşü kişisel gözlemlerimizin bir değerlendirilme sonucudur.

Örneğin zihnin varlığı, işlevleri ile ilgili yapılan deney ve gözlemler var mı, varsa neler?

[sarayka]

Var. arayın, bulursunuz.

[melnur]

Deney ve gözlemi yoksayarak bilimsel yöntemden sözetmek mümkün değildir. Bu özellik usa vurmanın önemsenmediği anlamına gelmemeli. Bilim olgulardan yola çıkar ve mutlaka aklı kullanır. Akılcı çözümler ileri sürer. Matematiksel öngörülerde bulunabilir. Bütün bunlar bilim dediğimiz uğraşın içinde vardır. Ama bütün bu yapılanlar gözlem ve deney sonuçlarıyla uyuşmadıktan sonra "güvenilir bilgi", "bilimsel bilgi" veya "gerçeklik" olarak nitelendirilemez.

Deney ve gözlem akıl yoluyla ileri sürdüklerimizin yanlışlanabilir ya da doğrulanabilir olup olmadığı konusunda sınanabilir ölçütler sunar. Bu yoksa, yani söylediklerimizi veya ileri sürdüklerimizi sınayamıyorsak doğruluğundan emin olmak, güvenilir bilgi elde etmek nasıl mümkün olabilir? Yanlışlanmaya açık olmayan bir dizge için "bilimseldir" tanımını nasıl yapabiliriz o zaman?

[haydarali]

sn. melnur demiş ki:

"Deney ve gözlemi yoksayarak bilimsel yöntemden sözetmek mümkün değildir. Bu özellik usa vurmanın önemsenmediği anlamına gelmemeli. Bilim olgulardan yola çıkar ve mutlaka aklı kullanır. Akılcı çözümler ileri sürer....
Bütün bunlar bilim dediğimiz uğraşın içinde vardır. Ama bütün bu yapılanlar gözlem ve deney sonuçlarıyla uyuşmadıktan sonra "güvenilir bilgi", "bilimsel bilgi" veya "gerçeklik" olarak nitelendirilemez."

Şimdi deney ve gözleme karşı olan ya da inkar eden yok.
Yalnız şu da var ki akıl hiç bir şeyin aracı olmadığı gibi, keyfiyetinde değildir.
İstenen neticeye göre de kılıf hazırlamak olmamalıdır.
Umarım meramımı aktarabilmişimdir arkadaşlar

[haydarali]

Sayın sarayka şöyle demiş:

Var. arayın, bulursunuz.

bildiklerinizi ve elinizde olanları bizimle paylaşınız, lütfen.

[sarayka]

Bırakın bu ucuz davranışları.
şu sözlerden pay çıkarın. sonra da okumaya başlayın.

Belirli bir seviye tutturma gibi bir niyetiniz yokken, bunu da açıkça göstermişken, bir paylaşım isteyecek durumunuz yok.
Siz şu yaratılışı bilimsel olarak ne zaman gözlemlemiştiniz, onu bir açıklasanız mesela paylaşım olsa.

[melnur]

Yinelemek gerekirse, deney ve gözlem bilimin en temel iki enstrümanıdır. Bundan şu anlam da çıkarılmamalı, "bilimin olabilir, ama gerçeklik farklı bir şey."
Düzeltelim; deney ve gözlem gerçekliğin anlaşılmasında gerekli ve zorunlu olan kavramlardır. Deney ve gözlem olmadan olgunun gizlerini çözebilmek ve bu çözümün gerçekliği yansıttığını iddia edebilmek çağımızın gerçeklik anlayışıyla uyuşmaz.

K.Poper "Bilimsel bir kuramın yanlışlanabilir olması, bilimle metafiziği ayıran temel ölçüdür. Eğer bir kuram yanlışlanamıyor, yanlışlığını kanıtlayacak hiçbir gözlem ve deney yapılamıyorsa, bu kuramı kanıtlayacak herhangi bir yol da olamaz! Bu durumda kuram hiçbir öngörüde bulunamaz ve değersiz bir söylenceden (myth) öteye de geçemez." diyor.

Prof.Rennen Pekünlü de bunu şöyle yorumluyor.

Poper'in saptamasında bilim ve metafizik birbirini dışlayan iki düşünsel etkinlik alanı olarak sunuluyor. Bilimin yanlışlanma özelliği var ve bu görev gözlem ve deneylere verilmiş; metafizik ise sınanıp yanlışlanmadan bağışık! Belleğimde birisine ait bir sav var: "Taş parçasının Yer'e düşmesinin nedeni, anasının (yer) bağrından koparılmış olan yavrusunun (taş) anasına geri dönme isteğidir."(...) Bu bir bilimsel önerme olabilir mi? Bu metafizik "çekim yasasını" yanlışlamanın bir yolu" var mı?

Bilimin düşünsel bir yanı var. Hatta çok önemli bir yanı. Ama onu çağımızın anlama çabasında en öne oturtan şey, bununla birlikte deney ve gözlem gibi olguya yönelme süreçlerini de varlığının temeli haline getirmiş olmasıdır.ı