BOR madenleri de , Amerikaya mı satılıyor?

[FatmaSeher]

Çevre Mühendisleri odası adıyla önemli bir duyuru.
e-postama forward edilmiş..

Değeri 9 Trilyon dolar olan, Etibank BOR İşletmeleri ,

akepe eliyle , 40 milyon dolara satılacakmış, Alıcısı da Amerika...US Boraks şirketi ..

akepe fabrikalar, madenler , tarım arazileri , ormanlar. vb. dağlar derken , yerin altını da üstünü de satıyor..

Bu BOR işletmelerinin satışı hakkında bilgisi olan var mı?

[harbey]

Sayın FatmaSeher,

Bor madeninin özelleştirilmesiyle ilgili bir takım haberleri ara sıra okusakta,şu aşamada böyle bir satış bilgisi olduğuna dair bir malumata sahip değiliz..

1982 yılında uygulamaya konan yürürlükteki Anayasamız stratejik madenlerin Devlet tarafından işletilmesini emrediyor...Bor madeni de stratejik madenlerden bir tanesi olarak kabul edilmişti..

( Bu meseleyle ilgili olanlar daha öncesinden , 1978 yılında çıkarılmış yasa ile de Bor madenlerinin işletme ruhsatlarının gerçek veya tüzel kişilere verilmesinin önlendiğini bilirler.. OSMANLI döneminde ise uygulama daha farklıydı..Fransız menşeili bir şirket bu kıymetli madenin işletme ruhsatını almayı becererek Sultançayırı mıntıkasında faaliyet görmüştü.. )

2000 yılında özelleştirelim dendi...

Ancak 2001 yılında Eti Holding A.Ş özelleştirme kapsamından çıkartıldı..Daha sonra nisan 2005 de "Ulusal Bor Çalıştayı" bu madenle ilgili ilk faaliyetini gerçekleştirdi..Önümüzdeki nisan 2008 de aynı organizasyonun ikinci toplantısı Ankara'da düzenlenecek ve biz oradaki tartışmaları basına yansıdığı kadar izlemeye çalışacağız..

Bor madeninin hangi alanlarda kullanıldığını bilmeyenler bu madenin ne derece stratejik öneme ait olduğunu da bilemezler..

Türkiye'deki bor madenleri birilerinin, doğal olarak ilgi sahası içerisinde..Bu maden bizim dışımızda Arjantin,Bolivya,Rusya vs. ülkelerde de çıkıyor...Ancak dünya rezervlerinin % 70 si ülkemizde ve 100 yıla ulaşmadan,bu konuda tek ülke pozisyonunda olacağımız tahmin ediliyor..

Şimdilik işletme ve imtiyaz hakkı kamunun.Sonrasında özelleştirmesi vesaire epey gürültü çıkarır..Halkımız bu işte epeyi hassas..

İzliyoruz......

Saygılarla...................Harbey............... ..

[yorum2006]

Sn. Fatma Seher,

Konunun "kulağı delik" uzmanları, RTE'nin Avustralya gezisinde, Billiton adlı dev maden tekeliyle borlar konusunda mutabakata vardığını ancak kamuoyu tepkisi hesaba katılarak seçimlerin beklendiğini öne sürüyor. Yani US Borax değil alıcı.

Sn. Harbey,

Anayasa'da "devletçe işletilecek madenler"den söz ediliyor ama, bunlar tek tek sayılmıyor. Hangilerinin devletçe işletileceğine hükümetler karar veriyor. Yani olay bir "hükümet kararnamesi" meselesi. Bu iş için özel kararname çıkarmaları bile gerekmez. Herhangi bir karanameye bir madde sıkıştırır, bir gecede işi hallederler.

[harbey]

Sayın yorum2006 şöyle demiş:

Sn. Harbey,

Anayasa'da "devletçe işletilecek madenler"den söz ediliyor ama, bunlar tek tek sayılmıyor. Hangilerinin devletçe işletileceğine hükümetler karar veriyor. Yani olay bir "hükümet kararnamesi" meselesi. Bu iş için özel kararname çıkarmaları bile gerekmez. Herhangi bir karanameye bir madde sıkıştırır, bir gecede işi hallederler.

Sayın Yorum2006,
Haklısınız.. Anayasa'da bunlar tek tek sayılmaz..Meselenin çerçevesi 2840 sayılı yasayla çizilmiş..Dediğiniz üzere yasa değişikliği konuyu halledebilir..
Selamlar.........Harbey..............

[cenkGULL]

Türkiye'nin yılda ortalama 250 milyon dolarlık bor ihracatı gerçekleştirdiğini ve bunun toplam maden ihracat gelirlerinin yüzde 50'sini oluşturduğunu hatırlatan Aygün, şunları kaydetti:

''Dünya bor pazarı 1.5 milyar dolardır. Bu rakamın çok yakın bir gelecekte 10 milyar doları geçeceği hesaplanmaktadır. Bugünkü üretim hızıyla 60 yıl sonra Türkiye dışında başka hiçbir ülkede bor madeninin kalmayacağı bilinmektedir. Bor madeninin devlet tekelinden çıkartılması ulus ötesi firmalara peşkeş çekilmesi anlamına gelir..akp nin abd ile arasına abd nin çıkarları için mesafa koyması şarttır..aksi halde bulgura giderken evdeki prinçtende olacagız....

[yorum2006]

2840 daha sonra delindi Sn. Harbey. 04.06.1985 tarihinde kabul edilen 3213 sayılı "Maden Kanunu"nun 49 uncu maddesinde, “2840 sayılı Kanun hükümleri saklıdır. Ancak, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra bulunacak bor, trona ve asfaltit madenlerinin aranması ve işletilmesi bu Kanun hükümlerine tabidir. Bunların ihracına ait usul ve esaslar Bakanlar Kurulunca tesbit edilir.” hükmü var. 3213 sayılı Kanun, 49 uncu madde ile 04.06.1985 tarihinden sonra bulunacak bor madenlerini, yeniden özel mülkiyet konusu yapmıştır ve ihracatın usul ve esasları konusundaki yetkiyi Bakanlar Kuruluna vermiştir.

[phidas]

Amerikaya mı satılıyor?

İyi ... Amerika'ya birşey de satmayalım...

Dilerseniz ilişkileri bile durdurup büyükelçileri geri çekelim...

Etibank bor işletmeleri 9 trilyon dolarmışşş...

yiyen yiyor malesef... Yemese böyle affedersiniz ama "çüşşş" dedirtecek atmasyonlar gözükmez...

Ülkenin bor rezervi , etibankın piyasa değeri olarak yutturulmaya çalışılırken bunu alan ABD li firma ise 40 milyon dolarcık verecekmiş...

Sn Fatma seher; Böyle alenen çarpıtmak hiç mi vicdan sızısı vs yapmıyor?

[yorum2006]

Sn. Phidas,

Türkiye'de bu hata hep yapılıyor. Yani maden rezervinin hepsi sanki çıkarılmış (bu da hiç masrafsız olarak), alıcısı bulunmuş ve satılacakmış gibi hesap yapılıyor. Bu bakımdan haklısınız.

Bir kere rezerv denilen şey somut miktar değil. Bunun bir bölümü kesin kanıtlanmış, yerin altında nasıl uzandığı belli ve niteliği belli ve çıkarılabilir maden miktarı. Buna görünür rezerv deniliyor. Bir de olası rezervler vardır. (Hatta bunlar da "muhtemel" ve "mümkün" olarak ikiye ayrılır. Bu ayrıntıya girip kafaları karıştırmayalım.) Yani rezerv denilince bu fiziken bu kadar cevher mevcut demek olmadığı gibi, hepsi çıkarılır anlamına da gelmiyor. Kaldı ki, bugün Türkiye'de olduğu ifade edilen rezervler dünya ihtiyacına binlerce yıl yetecek kadar, belki fazlası. Değil binlerce yıl, birkaç yüzyıl sonra dünya nasıl olacak, bor kullanılacak mı mesela?

İkincisi her madde gibi bor içeren maddelerin de belirli bir kullanım alanı ve tabii ki sınırlı bir kullanım miktarı var. Yani istediğiniz kadar çıkarıp, üretip, satabilmek olası değil. Dünyada belirli bir tüketim var. Tabii bu yıllara göre artış da gösterir ama bugünkü tüketimde büyük patlama söz konusu değil.

Bugün mevcut tesislerin fiziki değerine gelince, bunların değeri kuşkusuz 40 milyon dolar değildir. Ama 400 milyon doları da geçmez sanırım. (Bu tahmin, kuruluşların mal varlığı ve arsa değeri dışında, üretim tesislerinin fiziki değeridir.) Ancak tesislerin piyasa değeri fiziki değerin ötesinde birşey. Yani pazar, satış ve kar kapasitesi v.b. büyük rol oynuyor. Peki bu ne kadar?

Kaba bir yaklaşımla, bugün dünyada bor piyasası (tüm borlu madde satışları tutarı) en fazla 1 milyar dolardır. (Bunların bir bölümü bordan üretilen çok özel maddeler. Esas pahalı olan da bunlar. Buları Türkiye halen üretmiyor. Çoğunu üretemez de. Bunları da geçelim.) Şimdi toplam satış 1 milyar dolarsa, siz bu pazarın en çok % 70'ini ele geçirsiniz ki, bu da en fazla 700 milyon $ eder. Bu satış geliri. Bundan elde edilebilecek net kar, bunun kabaca üçte biri olabilir. Yani yıllık net kar 230 milyon $ mertebesinde. Ekonomik olarak yatırımın kendisini azami 5 yılda amorti etmesi gerekir.Yani ekonomik açıdan bu işe yatırılabilecek para 1 milyar 120 milyon $. Tabii bu yalnızca işin ekonomisi. (Bu satış miktarına çıkabilmek için de, tabii ki en az birkaç yüz milyon $ ek yatırım gerekir.)

Tabii yukarıdaki hesaplar genel bazı ekonomik varsayımlara göre. Yani bir özelleştirme yapılırsa asgari bedel 40 milyon $ filan değil, 1 milyar $ mertebesinde olmalıdır. Blok halinde özelleştirme yapılırsa, tekel konumu nedeniyle, 2-3 milyar dolar veren de rahatlıkla çıkabilir.

Yukarıdaki saptamaları yaptıktan sonra, özelleştirme konusuna geleyim. Türkiye'deki bor cevherleri gerçekten çok zengin ve miktar olarak da çok fazla. Rahatlıkla denilebilir ki, Türkiye'nin dünya ölçeğinde gerçekten önem taşıyan tek yeraltı zenginliği bu. İyi kötü çalıştırılıyor, gelir elde ediliyor, sayıları onbinlerce ifade edilebilecek insan (buralarda çalışan emekçiler ve sektöre dolaylı olarak hizmet verenler ve bunların aileleri) buradan geçimini sağlıyor. Şimdi bu maden neden özelleştirilsin? Özellikle de neden Amerikalılara verilsin? Neden? Önemli olan bu soru.