Devlet Kapitalizmi nedir?

[bozkır]

Devlet kapitalizmi Avcıoğlunun belirttiği gibi çok farklı anlamlarda kullanılmaktadır.
Lenin işçi sınıfı iktidarında sosyalizmi amaçlayan bir karma ekonomiye devlet kapitalizmi demişti.
Şefik Hüsnü ise küçük burjuva kökenli milliyetçi bir iktidara, çıkmaz saydığı kapitalizm yerine,devlet kapitalizmini önermiştir.Hüsnü bu sözle tekeller yoluyla devletin kamu kesimini genişletmesini kastetmektedir.Böylece bağımsızlığın korunacağına ve sosyalizme geçişin kolaylaşacağına inanmaktadır.Bu yönüyle küçük burjuva iktidarı koşullarında dahi ,devlet kapitalizmini ileriye açık bir sistem saymaktadır.
Devlet kapitalizmi bir de kamu ekonomik girişimleri yoluyla ,kapitalizmi geliştirme anlamında kullanılmaktadır.Örneğin Japonya müthiş bir iç sömürü yoluyla devlet fabrikaları kurup,bunları yok pahasına özel girişime satma biçiminde bir devlet kapitalizmi uygulamıştır.
Sonuş olarak devlet kapitalizmi derken kapitalizmi güçlendirici mi yoksa zayıflatıcı nitelik mi taşıdğına bakılmalıdır.

Doğan Avcıoğluna göre türkiydeki devlet kapitazlimi yönüyle devletçiliğin kapitalizmin değirmenine mi su taşıdığı yoksa başka bir yöne mi gittiği belli değildir.O devrim iktidar sahipleri arasında bir söz birliğinin olmadığı ortadadır.Hem liberalizme hem de kpmünizme karşı bir antipati vardır.Zaten hep kendilerini "üçüncü yolcu" olarak tanımlamışlardır.Ancak kendilerini nasıl algıladıkları bize doğruyu göstemeyebilir....

[bozkır]

Sovyetler NEP ten itibaren aslında 1928 e kadar devlet kapitalizmi uygulamışlardır. Çünkü ilk uygulamları üretimi baltalamış ve işçi köylü isyanlarına yol açmıştı.Bundan o yılki hasatların kötü olmasınında büyük etkisi olmuştur.Özel sektöre belirli oranlarda izin verilmiş hatta Lenin ülkeye yabancı sermaye çekmeye çalışmıştı.
Bu yönüyle devlet kapitazlimi Rusyada bir geçiş formu olarak işlev görmüşdür.1928 den itibaren ise merkezi kalkınma planları ile sosyalist ekonomiye geçilmiştir.

Türkiye örneğine dönersek CHP içerisinde çok farklı gruplar vardır.Bir tarafta liberallerin toplandığı İş bankası Grubu diğer yanda fikir babalıklarını Kadro dergisi yazarlarının yaptığı "Mutedil(ılımlı) devletçiler" grubu.Bu iki grubun ortak özelliği devletçiliğin mutlaka uygulanmasıdır.Ancak liberaller devletçiliği kapitalistleşmeye giden bir araç olarak görürken Kadrocular devletçiliği amaç olarak görmüşlerdir.Liberal grup yabancı sermayeye açıkken kadrocular bunu reddeder.
1929 Buhranı arifesinde fabrikalar kapandığı için Avrupalılar sanayi makinelerini söküp başka ülkelere taşımaktadırlar.Kadrocuların buradaki önerisi bu makinelerin satın alınarak sanayi işletmelerine kazandırılmasıdır.Ama uygulamaya geçirilmez.

Bu iki zıt grup arasındaki mücadele Atatürk yaşarken kavgaya yıol açmamıştır.Atatürkün ölümüyle beraber İsmet Paşa grubu öne çıkarken daha sonra iktidar Celal Bayara geçmiş ancak kimse devletçilikten kopamamıştır.DP CHP den daha fazla Kit açmıştır.Devletçi ekonomi bir şekilde karma piyasa ekonomisine dönüşmüştür.
1960 dan sonra DPT kurulması ve İthal ikameci sanayiye tam geçişin yaşandığı yıllarda bu süreç devam etmiş kimse KİTleri özel sektöre devretmeye kalkmamıştır.Ancak Devlet eliyle zengin yaratma devri her şeye rağmen sürmüştür.

Çağlar Keyder'in deyişiyle KİT'lerin geç devrilmedesi sonucu sistem 1980 de tıkanmış bunun sonucunda da 12 eylül olmuştur.Talihsizliğimiz şudur ki ekonomimizi dışa açmak Turgut Özal gibi bir ekonomi cahilinin eline kalmış.Özelleştirme adeta bir tür peşkeş çekmeye dönmüştür.....

[koçero]

Sayın bozkır;yazıyorsunuz da herkes sizin hızınızda yazamıyor maalesef.

Çıkış noktası olarak Rusya olursa bence daha anlamlı olacak.
Konuya biraz derinden girelim.Çünkü bu işin oraya varmasının altında yatanları iyi sorgulamak gerekiyor.

Manifesto'nun Rusya baskısı yapılırken yazılan önsözde Marx ve Engels kimsenin haberinin olmadığı bir Rusya tahlili yaparlar.
Onlara göre Rusya'da kapitalizm hızla gelişmektedir ancak bir de toprak mülkiyeti gerçeği vardır.Toprakların çoğu köylüler tarafından ortak işletilmektedir.(Narodnikler Çar devrilince yerine Köylü Sosyalizmi'nin kurulabileceğine inanıyorlardı ve Marx Narodnikleri oldukça ciddiye almıştı bu anlamda,konu devirmek olunca Marx kendine bir yol buluyordu anlaşılan.)İşte bu ortak işletmeden hareketle hemen ileri komünist bir karektere bürünebilir mi yoksa batıda yaşananlar gibi çürüme-çözülme sürecinden mi geçmeliydi?

Marx ve Engels göre olası bir Rus Devrimi batıdan gelen sosyalist devrim ile birleşecekti.Batıdan desteklenen Rus Devrimi ancak böyle yaşayabilirdi.Lenin yaşamının tamamında halkçıların düşüncelerine karşı amansızca saldırdı durdu.Ancak yıllar sonra tam da ölümüne yakın bir süreçte Marx'a ve Narodnikler'e bu anlamda oldukça yaklaşmıştı.

Batı proleteryası ne yazık ki Marx'ı yanıltmıştı ve bu gerçeği gören Lenin için yapacak pek fazla şey kalmamıştı.

[AnTiMaSKe]

Devlet kapitalizmi olan bir ülkenin sömürüden kurtulması,afrika gibi geri kalmış ülkelerden bile zordur...

[koçero]

Sovyetler NEP ten itibaren aslında 1928 e kadar devlet kapitalizmi uygulamışlardır. Çünkü ilk uygulamları üretimi baltalamış ve işçi köylü isyanlarına yol açmıştı.Bundan o yılki hasatların kötü olmasınında büyük etkisi olmuştur.Özel sektöre belirli oranlarda izin verilmiş hatta Lenin ülkeye yabancı sermaye çekmeye çalışmıştı.
Bu yönüyle devlet kapitazlimi Rusyada bir geçiş formu olarak işlev görmüşdür.1928 den itibaren ise merkezi kalkınma planları ile sosyalist ekonomiye geçilmiştir.

1917-1921 yılları arasında uygulanan savaş komünizmi Rusya'yı oldukça karmaşaya sürüklemişti.Şehirler ve köylerde açlık doruk noktasına çıkmış,fabrikalar çalışmıyor,çalıştırılamıyor,köylüde hoşnutsuzlukla beraber,mırıldanmalarda artıyordu.Proleteryaya hem cephede,hem de fabrikada çalışması gerektiği söylenirken proleteryanın hoşnutsuzluğu köylülere eklemlenmekteydi.
Kronstadt Ayaklanması (ki 1917 Bolşevik Birliklerinin temeli burdadır,kısacası burda Devrimci bir gelenek vardır) işçileri,denizcileri ve askerleri bir araya getirdi.İlginç olan ayaklanmayı kanla bastıran Troçki'nin Kızıl Ordusu idi ve Troçki ayaklananlarla aynı hoşnutsuzluğu paylaşıyordu.
İşte meşhur NEP kararlarının altında yatanlar bunlardır.

[bozkır]

Sayın AnTiMaSKe şöyle demiş:

Devlet kapitalizmi olan bir ülkenin sömürüden kurtulması,afrika gibi geri kalmış ülkelerden bile zordur...

Türkiyenin ilk koministlerindeki Şefik Hüsnü bunun tam tersini söyler.Zamanı geldiğinde devletçilerle hesaplaşmak yabancılarla hesaplaşmaktan daha kolay olur der.
Ayrıca kapitalizme alternatif olarak geri kalmış ülkelerde devlet kapitalizminin bağımsızlık kaybedilmeden iyi bir kalkınma aracı olduğunu yazar....

[bozkır]

Sayın koçero şöyle demiş:

1917-1921 yılları arasında uygulanan savaş komünizmi Rusya'yı oldukça karmaşaya sürüklemişti.Şehirler ve köylerde açlık doruk noktasına çıkmış,fabrikalar çalışmıyor,çalıştırılamıyor,köylüde hoşnutsuzlukla beraber,mırıldanmalarda artıyordu.Proleteryaya hem cephede,hem de fabrikada çalışması gerektiği söylenirken proleteryanın hoşnutsuzluğu köylülere eklemlenmekteydi.
Kronstadt Ayaklanması (ki 1917 Bolşevik Birliklerinin temeli burdadır,kısacası burda Devrimci bir gelenek vardır) işçileri,denizcileri ve askerleri bir araya getirdi.İlginç olan ayaklanmayı kanla bastıran Troçki'nin Kızıl Ordusu idi ve Troçki ayaklananlarla aynı hoşnutsuzluğu paylaşıyordu.
İşte meşhur NEP kararlarının altında yatanlar bunlardır.

devrimlerin bir kullanma klavuzu maalesef yok.Hele ki geri kalmış ülkelerde devrim yapabailmek için takip edilecek doğru düzgün bir örnekte yok.Bu şartlarda devrimler "el yordamı"yla deneme-yanılmayla yapılmak zorunda kalınmıştır.Bu açıdan Rusyanın icraatlarında yadırganacak bir durum yok.Yadırganması gereken tutum bugünkü komünist cenahtaki bazı isimlerin devrimden sapma olur diyerek her türlü alternatifi döneklik yada hainlik olarak nitelemesidir....

saygılar...

[Hasan Rua]

S. Galiyev'in Sovyet yönetimine karşı böyle bir eleştirisi vardı sanırım. Başlığı takip ediyorum.

[melnur]

Rusya'daki devrimin başarıya ulaşabilmesi için Marks da Lenin de kıta Avrupa'sında bir devrim olmasının gerekliliğine vurgu yaptılar hep. Tarih onları haklı çıkarmıştır. Kıta Avrupa'sındaki devrim ateşinin yenilgiyle sonuçlanması Rusya gibi köylü bir toplumda sosyalizm'i tek başına gerçekleştirme zorunluluğuyla karşı karşıya bırakmıştır. Burada yadırganacak hiç bir şey yoktur.
Bu yalnızlık, bir dizi yanlışı beraberinde getirmiş, SSCB'deki devrimin bir ölçüde gerçekleşebilmesi adına kapitalizmle barışçı yaşama ilkeleri pratiğe dökülmüştür. 1943 yılında Komünist Enternasyonal'in varlığına da son verilmesi komünist partilerin uluslararası birlikteliğini de tümden yok etmiştir.

Ekim devrimi pek çok anlamda eşsiz bir deneyim olmakla birlikte, 70 yıllık süreç
içinde özellikle SSCB'nin varlığının devamını sağlama yolunda verilen ödünler dünya komünist hareketinde tam bir yıkım oluşturmasına da neden olmuştur.

Bugünün dünyası pek çok şeyin yeniden değerlendirildiği bir perspektif oluşturacaktır. Yaşananlardan alınacak çok dersler vardır. Marksizm'in en temel
vurgusu olan sınıf savaşımı, proletarya ve onun diktatörlüğü kavramları çok da anlaşılmadan dünü anlayabilmek ve yarınları kurabilmek mümkün değildir.

[Kemalist23]

Karma ekonomi, devlet kapitalizminin diğer adıdır. Devletin, özel sektörün yetersiz kaldığı alanlarda özellikle alt yapı ve sanayi alanında devletin fiilen girişimci olmasını savunur. Stratejik kurumlar haricinde özelleştirmeye karşı çıkmaz, özel sektörü destekler, yüksek kazanandan daha yüksek, az kazanandan daha az dolaysız vergi alarak gelir dağılımında denge kurmayı amaçlar, fiyatların halkın alım gücünden yüksek olduğu durumlarda özellikle kriz ve savaş zamanında piyasaya müdahale eder ve fiyatların normalleşmesini sağlar. Özelleştirmeyi amaç değil araç olarak görür. Merkezi planlamayı, ekonomide herşeyi devletin eline alarak değil, makro ekonomik konularda devletin öncelikle düzenleyici, gerektiğinde müdahaleci ve girişimci olması gerektiğini savunur. Sosyal devlet anlayışını benimser. Özellikle sağlık ve eğitimin parasız ve fırsat eşitliğine dayalı olması gerektiğini savunur.Herşeyi özel çıkarların amaçlarına terketmeyi amaçlayan neo-liberal anlayış, sosyalizmden sonra sosyal devlet anlayışına karşı çıkmakta, ulus-devleti artık tamamen etkisizleştirmek istemekte, bu amaçla etnik ve dinsel kimliklerin ulusal kimliği yok etmesine demokrasi adına destek vermektedir. Amaç, tam bir kölelik düzenidir. Temel insan haklarından dem vuran liberallerin, bu düzeni hararetle savunmaları gerçekten ne kadar gayri samimi olduklarının bir göstergesidir.