Ataerkil ile Anaerkil Toplumun Özellikleri Nelerdir?

[gizemnur]

Anaerkil toplum yapısıyla ataerkil toplum yapısını irdelemek amacıyla bu topiği açtım. Bu toplum yapılarının özellikleri hakkında genel bilgi alışverişinde bulunduktan sonra;hangi sebeplerin ataerkil yapıyı tetiklediğini tartışma düşüncesindeyim. Sadece semavi dinlerin etkisinin bu dönüşümde etkili olduğu fikrinde değilim. Sosyal faktörler ve ekosistemin yapısı da bunda etkili olmuştur fikrindeyim.
Sizce Ataerkilden anaerkile geçişin sebepleri nelerdir? Halen anaerkil yapıya sahip topluluklar var mıdır?

[sarayka]

Günümüz sanayi toplumunun aile yapısı çekirdek ailedir. Toplumsal yapının göreli dengeli olduğu toplumlarda, iktidar ilişkisi önemli ölçüde paylaşılıyor olsa da, aile reisi gene de erkektir.
Tarımsal üretime dayanan toplumsal ilişkilerde, geniş aile yapısı söz konusudur. Bu geniş aile baba, ve erkek çocuklarının ailelerinden oluşur. Reis yine babadir.
Avcı toplayıcı toplumlarda, kadının rolü farklıdır ve bu toplumlarda genellikle kadın, aile reisidir. Bu ailelerde genelikle geniş aile yapısı gösterir.
Avcı toplayıcı toplumlar, üretim işlikisinden uzak olan, komünal yaşam sürdüren toplumlardı. Üretim araçları toprak mülkiyeti yoktu. İktidar ilişkisi geleneklerle sınırlıydı.
Kadın yaşamın merkezinde olduğu için, ailenin de reisiydi. Bu toplumlarında çoğunluıukla animist dinleri vardı. bu da kadına dayalı bir yapı gösteriyordu.
Toprağa yerleşme ve tarımla birlikte, mülkiyet ortaya çıkınca, bunu koruyacak olan erkek öne çıktı. Alienin hakimiyetini de ele geçirdi.
Prehistorik bulgulara baklınca, ana tanrıça kültü olduğu görülür.
Hİtitler, yaratıcı tanrıça kibeleyi kutsarlar.
Üretim ilişkileri köle çalıştırma biçiminde evrilince, tanrılar da erkek olanların hakimiyetine girdiler.
Erkek hakimiyeti aile de ve iktidarda ele geçirmş oldu.
Geri kalan bütün üretim biçimlerinde de bunu sürdürdü.
Sosyalizm deneyimlerinde, erkeğin ailenin reisi olmadığına dair bir veri elde edimiş değil.
Bir mülkiyet ve iktidar varsa, erkeğin reis olması kaçınılmaz birsonuç oluyor.
Bugün, ana erkil aile yapısının korunduğu toplumlar var. Genellikle komünal yaşam sürdüren toplumlar bunlar.
Anadoluda, çok güçlü bir anatanrıça kültü olmasından kaynaklanan geleneğin tamamen ortadan kalkmadığını, kimi durumlarda, bunun izlerinin sürdüğünü görmek mümkün.
Mülkiyetin ortaya çıkması, anaerkil yapının değişmesine neden olan ilk faktördür.
Din, toplumsal yapının değişmesiyle, değişime uğraması sebebiyle, tamamlayıcı bir etmendir.

[petricli]

Sayın Sarayka,

Size katılmıyorum.

İlk insanların avcı/toplayıcı olduğunu biliyoruz. Tarım sonradan ortaya çıkmıştır. Bilim, teknoloji, siyaset daha sonra...

Avcı toplayıcı toplumlarda anaerkil bir düzen vardı. Ardından tarım gelişmeye başladı. (Sözü uzatmamak için bitkilerin evcilleştirilme sürecini anlatmayacağım.) Ama bu süreç yaklaşık olarak 5 bin yıl kadar sürmüştür. Tarımı geliştirenlerde kadınlar olmuştur. Tarım toplumları da birden bire tarıma geçmemiş, bir yandan avcı toplayıcı düzen yaşarken bir yandan buna destek olacak tarım düzenini getirmiştir. Tarım toplumlarında da kadın önemlidir. Bu toplumlarda anaerkildir.

Toprak ana deyimi buradan gelmektedir. Kadının doğurganlığıyla toprağın verimliliği eş tutulmuştur.

İlk dönemlerdeki ilkel dinlere baktığınızda tanrı kavramını bulamazsınız. Tanrıçalar vardır. En ünlüsü Kibela (Kore) olan bir çok tanrıça vardır. Bulunan tanrıça büstleri ve heykellerinde ya üreme organları abartılmış olarak betimlenmişlerdir, ya da verimliliğin simgesi olan çok memeli olarak betimlenmişlerdir.

Toplum nüfusu arttıkça ve sosyal yönden karmaşıklaştıkça kimi görevleri yapan insanların avcılık toplayıcılık ve tarım işçiliği işleriyle uğraşmaları zor olmaya başlamış, ihtiyaç sebebiyle bu insanlara toplumun diğer fertleri bakmaya başlamışlardır.

Kimdir bunlar. Başlıcalarını sayacak olursak, rahibeler, zanaatkarlar, bilim adamları (bunlar özellikle gökyüzünü inceleyerek ileriye dönük kehanetlerde bulunmak, mevsimlere göre ne zaman sel olacak gibi tarımı çok ilgilendiren şeyleri bulmak gibi görevleri vardı), doktorlar (insanları iyileştirmenin yanında kötü ruhlardan kabilenin korunması görevide onlardaydı).

Zaman içinde sosyal düzende sınıfların ortaya çıkması, şehir devletlerinden ülke devletlerine geçişler sebebiyle savaşların artması gibi bir çok etken kadının geri plana çekilip yerini erkeğe vermesine sebep olmuştur.

Tabi bunlar genellemedir. Arap toplumu İslam öncesinde halen anaerkildi. Arapların taptıkları tüm putlar dişidir. (Anadolu'nun büyük tanrıçası Kibela, araplarda Lat adıyla biliniyordu. Kabe adının oradan geldiği sanılıyor.) Hindistan'da günümüzde bile anaerkil yaşayan topluluklar bulunmaktadır.

Anaerkil toplumdan ataerkil topluma geçiş bir anda olmamıştır mesela. Sümerlerin tarih sahnesinde yaşadığı dönemi 3 kısıma ayırırsak ilk iki dönemde anaerkil, son dönemde ataerkil düzen yaşamışlardır.

Saygılar,

[sarayka]

Petricelli, katılmadığınız noktaları açar mısınız, sanki aynı şeyi söylemişiz gibi geldi bana.
Benim yazım karmaşık mı oldu acaba?

[petricli]

Sizinle ayrıldığım noktayı göstereyim.

Sizin fikriniz:

Toprağa yerleşme ve tarımla birlikte, mülkiyet ortaya çıkınca, bunu koruyacak olan erkek öne çıktı.

benim fikrim:

Tarım toplumlarında da kadın önemlidir. Bu toplumlarda anaerkildir.

Saygılar,

[sarayka]

İkinci alınıtıyı da benim diye okudum, epey aradım nerede yazışım diye.
Tekstil, seramik gibi, tarımın da başlangıcının kadınlara ait olduğu biliniyor.
Her kültürde, süreçlerin farklı olması doğaldır. Bu bakımdansüreçler de farklı işleyebilir.
Ben tarımdan sözederken, mülkiyetten de sözetmiştim. Bu iktiadar ilişkisinin ortaya çıkmasına da neden oldu. İlk devletlerin ortaya çıkması da bu mülkiyete dayanıyor.
Erkeller bu yöndeki iktidarı ele geçirince, ailede de iktidarı aldılar. Ya da süreç birlikte işledi.
Kadın muhakkak, geleneksel tarımsal üretim yapılan toplumsal yapılarda önemli. Bazı toplumlarda anaerkil yapının sürmesi de söz konusu olabilir.
Fakat, genel olarak, anaerkil aile yapısı komünal yaşam süren toplumlara özgü görünüyor.
Tarıma dayalı olup böyle komünal, anaerkil yaşam süren toplumlar var.
Fakat, tarımsal üretim, mülkiyetle birlikte değerlendirildiğinde, ataerkil aile yapısına geçildiği görülüyor.

Beliki, sizin tarım toplumu kavramınız üzerinde konuşmalıyız.

[petricli]

Sayın Sarayka,

Fakat, genel olarak, anaerkil aile yapısı komünal yaşam süren toplumlara özgü görünüyor.

Komünal yaşamın ilkel yaşam olduğunu mu söylüyorsunuz?

Saygılar,

[petricli]

Sayın Sarayka,

Sizi dinliyorum. Tartışmak için çok güzel bir konu aslında.

Bir zamanlarda Sayın Işık'la bilim toplumu üzerine bir tartışmamız olmuştu. Ne yazık ki başka katılımcı bulamamıştık. Sanırım diğer üyelere sıkıcı gelmişti.

İnşallah bu konu aynı akıbete uğramaz.

Tüfek, Mikrop ve Çelik. Yazarı Jared DİAMOND. Tübitak yayınlarından. 662 Sayfa. Okudunuz mu? Okumadıysanız tavsiye ederim. Çok güzel bir kitap.

Saygılar,

[gizemnur]

Sayın petricli şöyle demiş:

Sayın Sarayka,

Sizi dinliyorum. Tartışmak için çok güzel bir konu aslında.

Bir zamanlarda Sayın Işık'la bilim toplumu üzerine bir tartışmamız olmuştu. Ne yazık ki başka katılımcı bulamamıştık. Sanırım diğer üyelere sıkıcı gelmişti.

İnşallah bu konu aynı akıbete uğramaz.

Tüfek, Mikrop ve Çelik. Yazarı Jared DİAMOND. Tübitak yayınlarından. 662 Sayfa. Okudunuz mu? Okumadıysanız tavsiye ederim. Çok güzel bir kitap.

Saygılar,

Sayın Petricli
Söylediğiniz kitabı 5 yıl önce okumuştum. Bir önceki mesajınızda belirttiğiniz kadınların geri çekilme tümcesine karşı çıktığımı söyleyeceğim. Dediğiniz gibi kadın çekilmemiş erkek evriminde kadından geride olduğu için kadına bağımlı olarak yaşamıştır yıllarca...Daha sonraki aşamalarda fiziksel gücünün farkındalığını algılayınca kaybettiği yılların acısını kadından fazlasıyla çıkarmıştır. Nesiller boyu genlerle gelecek nesillere aktardığı bu dürtünün temsilcileri savaşlarına ve meydan okumalarına devam etmektedir.
Anaerkil toplumların yapısına baktığınızda savaşçı topluluklar olmadığını göreceksinizdir. Ancak ataerkil toplumlarda savaşlar ve terör hakimiyeti devam ediyor. Anaerkil toplumlarda paylaşım söz konusuyken ataerkil toplumda menfeatler ortaya çıkıyor. Bu sebeple ben kapitalizmi erkek kominizmi dişi olarak değerlendirmekteyim. Sizler ise şimdi ütopya diyerek karşı çıkacaksınızdır. Ütopya dediğiniz sistem bugünlerin temelini oluşturmuştur.

[petricli]

Sayın Gizemnur,

Bir tek şey hariç sözlerinize diyeceğim yok. Ufak farklarla aynı düşünüyoruz. Fakat:

Anaerkil toplumların yapısına baktığınızda savaşçı topluluklar olmadığını göreceksinizdir.

Amazonları unutuyorsunuz!.. Bildiğiniz gibi Amazonlar kadın savaşçılardır. Orta Karadeniz veya Doğu Karadeniz bölgesinde yaşadıkları sanılmaktadır. Kibela nın rahibeleri olup aynı zamanda çok acımasız savaşçıydılar.

Saygılar,