Nötrinoların kütlesi var mı?

Nötrinolar Evren’de en bol bulunan ve buna karşın en az tanınan parçacıklardır. Henüz nötrinoların kütlesinin olup olmadığı bile bilinmiyor. Nötrinolar madde ile çok az etkileştiklerinden tanınmaları zordur. Son zamanlarda bu "hayalet parçacıklar"ın yakalanmasıyla ilgili üç deneyin sonuçları umut verdi. Üç çeşit nötrino vardır: Elektron tipi, muon tipi ve tau tipi. Kuramsal fiziğe göre, nötrinolar bir kütleye sahipseler, bir çeşitten ötekine geçebileceklerdir, yani üç çeşitten herhangi biri salınım (ossilasyon) yoluyla ötekine dönüşebilecektir. Minnesota’daki Soudan 2 ve Japonya’daki Süper-Kamiokande detektörleri ve ABD’de Los Alamos Laboratuvarı’ndaki gözlemler aynı sonucu verdi: Elektronik ve muonik nötrinoların hesapla bulunan sayılarıyla gözlemle bulunan sayıları birbirini tutmuyordu. İlk iki laboratuvar Evren’den gelen kozmik ışınlardaki, üçüncüsü ise bir parçacık hızlandırıcıda oluşan nötrinoları incelemişti; sonuç aynıydı. Gözlemle kuramın farklı sonuç vermesinin bir açıklaması şu olabilir: Nötrinolar bir tipten ötekine geçiyor, fizik diliyle söylersek salınım yapıyordu. Bu ise, nötrinoların bir kütlesi olması demektir. Bilindiği gibi, Evren’in hesapla bulunan kütlesi gözlenen kütlesinden daha büyüktür; bir başka deyişle Evren’de bir "kütle açığı" vardır. Bu ise, Evren’de kütlesini ölçemediğimiz bazı maddelerin olması demektir. İşte Evren’in bu ünlü "eksik kütlesi" "ağır" nötrinolardan dolayı olabilir. Elbette hemen sonuçlara atlamamak gerekir. Bu üç deney her bakımdan uyumlu değil. Ancak ağır nötrinolar olabileceği hipotezi önem kazanıyor.

Bu deneyler dışında CERN hızlandırıcısında yapılmakta olan CHORUS deneyinde de nötrino salınımları ve nötrino kütlesi aranıyor. Bu deneye Batı Avrupa, Rusya, Japonya ve Türkiye’den fizikçiler katılmaktadır.

[sinsiati]

Kütle terimi aslında bilim içinde dahi açık bir anlama sahip değil.Newtonun kütlesiyle, einstein ın kütlesi birbirlerinden farklı. Bu durumda kütlesi var mı sorusu da bu tanım dahilinde önem kazanıyor sanırım. Eğer bağıl hareket varsa, o referans sistemine göre atalet vardır.Bu durumda sistemin sahip olduğu enerjisi oranında kütlesi de vardır.
Eğer teori kütlenin olması gerektiğini dolaylı yoldan gösteriyorsa dediğim gibi önce ortak bir kütle kavramının oluşturulması gerekir !

[petricli]

Sayın Sinsiati,

Kütlenin ne olduğunu bilmeyen mi var? Sonuçta bir ağırlıktan bahsetmekte her ikiside...

Sizin sözünüz şuna benziyor.

Celcius derecesi ve Fahrenhayt derecesinin ölçtüğü ısı değerleri farklı. Bu durumda ısıdan bahsetmemiz mümkün müdür?

Evet mümkündür Sayın Sinsiati... Mümkündür.

Saygılar,

[sinsiati]

Bakın sn. petricli verdiğiniz bunu yansıtmıyor. Ağırlıktan bahsetmekte derseniz daha büyük bir hata yaparsınız. Ağırlık sadece uzayda belirli bir kütle merkezinin etkisinde diğer kütleye olan bağıl etkidir.Yani tek başına kütleden belki bahsedilebilir fakat ağırlıktan bahsedilemez.
Haklısınız kütleyi bilmeyen günümüzde kimse yok çünkü madde miktarına deniyor klasik anlamda.Fakat daha önce de dediğim gibi ataletin kendisi de kütle etkisi yapıyor ve buna da madde miktarı denemez.Yani net bir kütle tanımı yapılamaz ve bu da her kuramın kullandığı kavramların kendi içinde değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Yukarıda yazdım, nötrino kütlelerinin olması tamamen kütlenin bıraktığı etkiden dolayı öngörülüyor. Fakat aynı etkiyi başka etkenler de sağlayabilir.Benim söylediklerim zaten bilim felsefesinde de problemlerden biridir.Teoriler kendi içlerinde kullandıkları kavramlara, oluşumlarındaki düşünsel süreç içerisinde farklı anlamlar kazandırırlar.Kütle de bunlardan bir tanesidir.

[petricli]

Sayın Sinsiati,

Ama benim alıntıladığım yazıda genel kabul görmüş kütle kavramından bahsediliyor. Yazıda referans olarak Newton veya Einstein akla bile gelmemeli. Genel kabul görmüş bir kütle kavramı var. Aslında Einstein'ın kütle kavramı olaya daha yakın diyebiliriz de!.. Sonuçta nötrinoları inceleyen kuantum fiziğidir. Mekanik (klasik) fizik değildir.

Saygılar,

[sinsiati]

o halde şimdilik tamam diyelim ama demek ki herkez kütlenin ne anlama geldiğini bilmiyor, kuantum fikri yani...