Kendimi sorgulayacağım

[sedat sencan]

Ben de herkes gibi pekçok sorunla karşılaştım.Halen de karşılaşıyorum.Sosyal ve ekonomik yaşantımda karşılaştığım bu sorunlar karşısında gösterdiğim tepkiler ne oldu?Bugünden geriye baktığımda tarafsız bir değerlendirme yapamayacağımın bilincindeyim.Bu nedenle zaman içinde çeşitli kitap ve yazılardan almış olduğum notları gözden geçirmem gerekiyor.
Bir yazar,çok yüksek bir tepe karşısında olan kişinin o tepeyi tırmanma girişiminin olası sonuçlarını düşünmesini incelemişti.O kişi tepeyi aşacağını gözüne kestirip işe girişebilir.Veya bu işi başaramayacağını düşünebilir.Bu tepeyi yaşantımız boyunca karşılaştığımız zorluklara benzetebiliriz.Tepeyi aşma girişiminin başarısızlıkla sonuçlanacağını düşünen kişi gibi,ben de yaşamın güçlükleri ile baş edemeyeceğimi varsayıp kaygılanmış mıydım?
Yazar,tepeyi aşamama kaygısının normal bir tepki olduğunu belirtmişti.Gerçek yaşantıdaki çeşitli zorlukları bu tepe gibi düşünürsek,o zorluklar karşısında bulunan insanların kaygısı da normal bir davranıştır.Aslında pek çok insan zorlukları aşar.Ama pek çok kişi de farklı tepki gösterir Bazı kişiler,hayatın sorunları karşısında,o sorunları çözme yerine oyalanmayı tercih ederler.Sık sık fikirlerini değiştirirler,sorunların çözümünü mümkün görmezler.Hatta mevcut bir tehlikeyi çok daha az bir tehlike halinde görme eğilimine girerler.
Ben,herhangi bir sorunu yok varsaymış,onu unutmak için çaba göstermiş miydim?Başka bir deyimle kendimi yetersiz bulmuş muydum?İşte burada aşağılık duygusu dediğimiz olguya girdiğimi düşündüm.Benimki ile aynı sorunu olan kişilerin o sorunu çözdüklerini,benim ise çözemeyeceğimi düşündüğüm durumlar oldu mu?
Okuduğum yazılarda,sorunlarını çözemeyen insanların toplumla iletişim kurmaktan çekindiklerini öğrenmiştim.Yazarlar,bu çekingen kişilerin kendi davranışlarının farkında olmadıklarını belirtiyorlardı.Amaçlarının,toplumla yüzyüze geldiklerinde kendi onurlarını savunmak olduğunu söylüyorlardı. Artık, karşılaştıkları her kişiden üstün olduklarına inanıyorlardı.Ben de böyle bir üstünlük taslamış mıydım?Yani,kendi onurumu savunmam için karşılaştığım her kişiden üstün olduğumu düşünmüş müydüm?Aslında herkesi eleştiren,kendisi olmazsa hiçbir işin yürümeyeceğini söyleyen kişileri de görüyordum. Ama bir işyerinde bütün işleri yürütenin sadece kendisinin olduğunu ileri süren kişinin olmadığı zaman hiçbir aksama olmadığını da çok görmüştüm.
Kapkaranlık bir sokakta tek başına yürürken biraz korkuya kapılıp ıslık çalmaya başlayan bir kişinin bu davranışının normal olduğunu hepimiz biliriz.Ama aynı kişinin büyük bir caddede ve gündüz vakti aynı şeyi yaptığı zaman onun derinliklerinde benimsemediği bir korkusu olduğunu da düşünürüz.Burada korku ve kaygıyı aynı anlamda ele alıyorum.Niyetim kendimi eleştirmek olduğu için bilimsel analiz terimleri ve içerikleri gözardı ediyorum.
Diğer taraftan bütün gücünü kendi onurunu korumak olan kişilerin eleştiri karşısında çok hassas olduklarını gördüm Bir yanlışlık yapsalar veya bir şeyi unutsalar,bu hatalarını kabul etmiyorlardı.Eğer üstün birisi olmadıklarının farkına varırlarsa hemen zıt ve uç noktaya kayıyorlar,bu kez kendilerini aşırı şekilde basit hale koyuyorlardı.
Ben,tepenin yüksekliğini fark edince,yeteneksizliğimin bilincine varıp son çareye baş vurarak,tepenin yüksekliğini iki misli arttırmış mıydım?.Aynı zamanda kendi boyutumu da iki misli azaltmış mıydım?Zira kendisini acındıracak hale getirmiş olan ve çevresinde bulunan insanları keyifleri yerinde kişiler olarak niteleyenleri görmüştüm.Onlara göre örneğin,diğerlerinin aileleri kendilerine özen göstermişti,halleri ve vakitleri iyiydi.Kendileri ise hep aşılamayacak problemler içinde çırpınıp duran kişilerdi.
Telaşla hareket eden ve zaman zaman saldırgan tutum sergileyen bazı insanların aslında birtakım eksiklik taşıdıklarını duymuş ve okumuştum.Zaten aşağılık duygusu biraz da böyle tarif ediliyordu.Bunlardan birisinin arkadaşlar arasında yapılan toplantılardaki tutumlarının birtakım ipuçları verdiğini de öğrenmiştim.Örneğin kendisinin orada olduğunu belirtecek her türlü eylemi yapıyorlardı.Yapılan yorumlara göre,bu gibi kişiler,hayatı bir rekabet,ne olursa olsun yarışı kendilerinin kazanması gereken bir olay olarak görürlerdi.Onlar için önemli olan,her şeyi daha iyi yapıyor gibi görünmektir.
Bu notları bir kağıda yazıp kendi davranışlarımı değerlendirmek istiyorum.