Olasılık hesapları ve şans ilişkisi

[sedat sencan]

Şans dediğimiz olgu ile olasılık hesapları arasında bir bağlantı kurabilir miyiz?
Kendi hesabıma yaşantım boyunca olasılık hesaplarının benim lehime çalıştığını söyleyemem.
Örneğin bir tavla oyununda diyelim ki en kritik anda zarın 3-4 (veya 4-3) gelmesi gerekiyor.Veya başka bir oyunda 4-5 (ya da 5-4) gelmesi gerekiyor. Bunun gibi pekçok oyunda beklediğim zarlar birkaç istisnayı hariç tutarsak hiç gelmedi.
İki farklı zarın gelme olasılığı 1/18 olduğuna göre,oynadığım yüzlerce oyunda istediğim zarların gelmemesi nedeniyle olasılık hesaplarının benim lehime çalışmadığını söylüyorum.Yani yüzlerce oyunda 1/18 olasılığının geçerli olması gerekmez miydi?
Elbette sözkonusu olan şey,adı üzerinde:Olasılık.Yani bir hesap işi.Hesap başka,olayın gerçekleşmesi başka.
Zaten şans olgusunu burada ele alıyorum.Kendi başıma gelen olaylarda işi ters yönden de ele alarak bu şans işini irdeliyorum.Yani şanssızlık ile olaya bakıyorum.Nitekim en kritik anlarda atmamam gereken iki zarı bu kez 1/18 olasılığı da aşan sayıda atmışımdır.
1/18 olasılığı neden lehime olacağı zaman gerçekleşmez de,aleyhime olduğu zaman gerçekleşir?
Daha basit olaylarda da böyle olmuştur.Olayların kendisi öyle değil ama benzetme yaparak söyleyecek olursam,diyelim ki bir torbada 1’den 50’ye kadar numaralanmış taş var.Diyelim ki herhangi numaralı taş çekilirse para kazanacağım.Bir türlü çıkmaz.Ama gene herhangi bir numara çıktığında para kaybedecek isem pekçok kere çekilmiştir.

[oguzoglu]

Olasılığı ne kadar hesaplarsak hesaplayalım, içindeki kendi olumlumuza girme yüzdemiz; şansa bağlı değil mi? Sayın Arkadaşlarım?

Saygılarımla...

[sedat sencan]

Sayın oguzoglu şöyle demiş:

Olasılığı ne kadar hesaplarsak hesaplayalım, içindeki kendi olumlumuza girme yüzdemiz; şansa bağlı değil mi? Sayın Arkadaşlarım?

Saygılarımla...

Haklısın.Zaten şans ve yüzde olgusunu ters yönden,yani şanssızlık yönünden de bu nedenle dile getirdim.

[oguzoglu]

Sayın sedat sencan şöyle demiş:

Haklısın.Zaten şans ve yüzde olgusunu ters yönden,yani şanssızlık yönünden de bu nedenle dile getirdim.

Ben de onu vurgulamaktayım...

[sedat sencan]

Olasılık hesaplarını sınamak için 6 çeşit uygulama gerçekleştirdim.
Bu uygulamalarda araç olarak kullandığım zarları,5 yeni kuruştan biraz daha küçük minyatür plastik tavla pullarını,zarları içine koyduğum bardağı ve pulları içine koyduğum torba ile zarları üzerine fırlattığım masayı hiç değiştirmedim.
Zar atışlarında zarları bardak içine koyarken hiç bakmadım ve her seferinde bardağı hep çalkaladım.
Zarları masanın üzerine fırlatırken ilk önce karton bir duvara çarptırdım.
Pul çekilişlerinde 44 adet pul kullandım ve çektiğim pulları tekrar torbaya koymayı hiç unutmadım,her defasında torbayı iyice salladım.
Zar atılışlarında her iki zar aynı anda atıldığı için öncelik sıralaması yapmadım.Örneğin 2-3 ile 3-2 sonucunu aynı kabul ettim.
Her uygulamada 1 seans,50 zar atılışı veya pul çekilişinden oluştu.
Her bir uygulama 25 seanstan oluştu.Böylece her bir uygulama için ayrı ayrı 1250 zar atılışı ve pul çekilişi gerçekleştirdim.
Uygulama 10.5.2008 tarihinde başladı,17.6.2008 tarihinde bitti.
UYGULAMALAR
6-6 gelmesi için atılan zarlar
Ø Amaç:Zarların 6-6 gelmesi.
Ø Yöntem:1 seans 50 zar atılışı olmak üzere 25 seansta toplam 1250 atış.
Ø Sonuçlar:Toplam 35 kez 6-6 geldi.
Detay:
Seans sayısı Kaçar kez 6-6 geldiği
7----------------0
6----------------1
7----------------2
5----------------3
Toplam :25 seans,35 kez 6-6
Çift gelen zarlar
Ø Amaç:Atılan zarların 1-1, 2-2, 3-3, 4-4, 5-5, 6-6 gelmesi.
Ø Yöntem: 1 seans 50 zar atılışı olmak üzere 25 seansta toplam 1250 atış.
Ø Sonuçlar:Toplam 200 kez çift zar geldi.
Seans sayısı Kaçar kez çift zar geldiği
1----------------3
1----------------4
5----------------5
1----------------6
5----------------7
1----------------8
2----------------9
1----------------10
6----------------11
1----------------12
1----------------13
Toplam 25 seans,200 kez çift zar.
Detay:
1-1 :36 kez geldi.
2-2 :30 kez geldi.
3-3 :32 kez geldi.
4-4 :32 kez geldi.
5-5 :43 kez geldi.
6-6 :27 kez geldi.
Gelmesi istenen zarlar
Ø Amaç:Aklımdan geçen zarları atmak.
Ø Yöntem: 1 seans 50 zar atılışı olmak üzere 25 seansta toplam 1250 atış.
Her seansta 1-1, 1-2 ile başlayıp 6-6 ile sona eren 21 ihtimali 2 kez rastgele sıraladım.8 ihtimali de rastgele ilave ettim.
Ø Sonuçlar: Toplam olarak 59 kez aklımdan geçen zarlar geldi.
Detay:
Aklımdan geçen zarlar Kaç kez geldiği
1-1--------------------------2
1-2 (veya 2-1)------------4
1-3 (veya 3-1 )-----------5
1-4 (veya 4-1)------------1
1-5 (veya 5-1)------------5
1-6 (veya 6-1)------------4
2-2--------------------------1
2-3 (veya 3-2)------------3
2-4 (veya 4-2)------------3
2-5 (veya 5-2)------------5
2-6 (veya )6-2------------1
3-3--------------------------3
3-4 (veya 4-3)------------2
3-5 (veya 5-3)------------5
3-6 (veya 6-3)------------3
4-4--------------------------2
4-5 (veya 5-4)------------1
4-6 (veya 6-4)------------3
5-5--------------------------2
5-6 (veya 6-5)------------2
6-6--------------------------2
Toplam 25 seans,59 kez gelmesi istenen zar.
Gelen zarlar
Ø Amaç:Atılan zarların ne olduğunu gözlemlemek.
Ø Yöntem: 1 seans 50 zar atılışı olmak üzere 25 seansta toplam 1250 atış.
Ø Sonuçlar:
Gelen zarlar….. Kaç kez geldiği
1-1------------------39
1-2 (Veya 2-1)----61
1-3 (Veya 3-1)----76
1-4 (Veya 4-1)----68
1-5 (Veya 5-1)----62
1-6 (Veya 6-1)----62
2-2------------------27
2-3 (Veya 3-2)----67
2-4 (Veya 4-2)----75
2-5 (Veya 5-2)----77
2-6 (Veya 6-2)----80
3-3------------------37
3-4 (Veya 4-3)----56
3-5 (Veya 5-3)----75
3-6 (Veya 6-3)----70
4-4------------------40
4-5 (Veya 5-4)----76
4-6 (Veya 6-4)----73
5-5------------------43
5-6 (Veya 6-5)----61
6-6------------------25
Toplam:25 seans,1250 sonuç.
Belirli bir pulun gelmesi
Ø Amaç:İşaretli pulun gelmesi.
Ø Yöntem: 1 seans 50 çekiliş olmak üzere 25 seansta toplam 1250 çekiliş.
44 puldan birisinin işaretlenmesi.
Ø Sonuçlar:Toplam 1250 çekilişte 31 kez işaretli taş bulundu.
Detay:
Çekiliş sayısı Kaçar kez işaretli taş çekildiği
7----------------0
9----------------1
6----------------2
2----------------3
1----------------4
Toplam 25 seans,31 kez işaretli taş
Ø Yorum:Toplam 1250 kredi puanı ile oyuna başladığımı,bulunan herbir işaretli taş için 50 puan kazanacağımı düşünürsek 300 puan kazançlı çıkmış olurum.
Çekilen pulların renk sıralaması.
Ø Amaç:Birbiri peşisıra çekilen pulların kırmızı mı sarı mı geldiği.
Ø Yöntem : 1 seans 50 çekiliş olmak üzere 25 seansta toplam 1250 çekiliş.
22 adet kırmızı 22 adet sarı pul kullanıldı.
Ø Sonuçlar: 635 kez kırmızı, 615 kez sarı taş çekildi.
Detay:
Seans sırası Kaçar kez kırmızı ve sarı çekildiği
1----------------24,26
2----------------26,24
3----------------27,23
4----------------32,18
5----------------22,28
6----------------22,28
7----------------23,27
8----------------26,24
9----------------29,21
10--------------26,24
11--------------20,30
12--------------27,23
13--------------26,24
14--------------30,20
15--------------26,24
16--------------29,21
17--------------19,31
18--------------26,24
19--------------19,31
20--------------30,20
21--------------25,25
22--------------19,31
23--------------31,19
24--------------26,24
25--------------25,25
Toplam:25 seans,1250 taş çekilişi.
Ø Yorum:Eşit şans oranı (1/2) hemen hemen gerçekleşmiş oldu.

[oguzoglu]

Ama gelgelelim bir şans faktörü, ortaya çıkıyor(ki aslında bu da olası bir durumdur; olasılık hesabı içinde yer alan)ve alıp da getiriyor o zarı istenen yere ya da tam istenmeyen bir zamanda, istenmeyen bir yere...

[xaero]

Peki bir soru: 2 hilesiz zarı ardarda tamamen rastgele bin kere atsam her seferinde 6-6 gelse.. bu imkansız mıdır? Trilyon kere atsam yine 6-6 gelse?

[orkan]

Şans olayını ihtimal hesaplarının dışında tutmamız gerkli diye düşünüyorum.

1-6 gelme şansı şudur yerine ihtimali şudur demek daha doğrudur.

Bazı insanlar şans yönünden gerçekten iyi tarafta bazıları ise kötü taraftadır. Bunu kişinin kendisi gözlemleyemez objektif olması zordur.Dışarıdan birisinin gözlemlemesi gerekir.

Tavla oyununda iddialı sayılırım zarda tutabilirim ancak üniversite yıllarında tanıştığım bir arkadaşım yüzünden şansın herkes için ortalama olduğuna dair inancım yıkıldı.
Sözkonusu arkadaş tavlayı berbat oynadığı halde onu kurtaracak zar çiftini daima atabiliyordu.Bıkmadan inatla onunla otuza yakın maç yaptım ilk 2-3 oyundansonra fincan kullandık her defasında yenildim.

Arkadaşım, bendeki moral bozukluğunu görünce dalga geçmezsen nasıl yaptığımı açıklarım dedi ve aldığı güvenceyle açıkladı:

"Gerekli zarların gelmesini istiyorum geliyor"

Sonradan üniversite sınavlarının her ikisindede zar attığını öğrendiğim sözkonusu arkadaş teste dayanmayan mühendislik dersleri karşısında çuvallayıp okuldan atıldı ama sayesinde şans faktörünün herkes için aynı olmadığını öğrendim.

O istediği kadar özel olduğunu düşünsün bana kalsa fazlaca şanslıydı o kadar!!