Russell'in Çaydanlığı

[Libéral de gauche]

Illustrated dergisinin 1952'de içeriğine kattığı (ama hiç yayımlamadığı) "Bir Tanrı var mı?" isimli makalesinde, Bertnard Russell aşağıdakileri söyler:

Eğer ben Dünya ve Mars arasında eliptik bir yörüngede güneşin etrafında dönen Çin seramiği bir çaydanlık olduğunu öne sürseydim ve bu çaydanlığın en güçlü teleskoplarımızla bile tespit edilemeyecek kadar küçük olduğunu ekleyecek kadar da dikkatli olsaydım, kimse bu görüşümün tersini kanıtlayamazdı. Ama devam edip de bu savımın yanlışlanamaz nitelikte oluşundan dolayı insan aklının ondan kuşku duymasının kabul edilemez bir küstahlık olacağını söyleseydim, herkes haklı olarak saçmaladığımı düşünürdü. Ancak, eğer böyle bir çaydanlığın varlığı eski kitaplarca onaylansaydı, her Pazar günü kilisede kutsal gerçeklik olarak öğretilseydi ve okullarda çocukların beynine kazınsaydı, onun varlığından kuşku duymak bir gariplik belirtisi olarak görülür ve o kuşkuyu duyan kişiye yakınçağda bir ruh doktoruyla ya da daha önceki çağlarda bir Engizisyon yargıcıyla bir randevu alınırdı.

[filozofish]

Russell'in caydanligi ateism'in neden bir inanc olmadigini, vede teism karsisinda alinabilecek tek mantikli yaklasim oldugunu etkin bir sekilde gosteriyor.

[aydın_35]

İki arkadaş balta girmemiş, uçsuz bucaksız bir ormanda yol alırken yollarını bir nehir keser.

Karşıya geçmek için nehir boyunca ilerlemeye başlarlar.

Sonra az ilerde ahşap bir köprü görürler.

Biri şöyle düşünür: "Demek ki bu civarda yaşayan insanlar var ve karşıya geçmek için köprü inşa etmişler."

Diğeri de şöyle düşünür: "Demek ki rüzgarın etkisiyle bazı ağaçlar devrildi ve bazı kemirgen hayvanlar gayrı ihtiyari, bilinçsizce o ağaçları kemirerek düzgün kerestelerin ortaya çıkmasını sağladı. Sonra da bu keresteler yine çok güçlü bir fırtınanın etkisiyle nehrin üzerine doğru hareket etti. Sonra şu ilerdeki sarmaşıklar birbirine dolanarak kalın halatlar oluşturdular ve büyük ihtimalle rüzgarın etkisiyle nehrin üzerine doğru giden keresteleri biribirine bağladılar. Sonra da toprağın altındaki demir madenleri değişik kimyasal reaksiyonlar sonucu saf demire dönüşüp ince uzun çivi şeklini aldılar. Bunlar güçlü bir fırtınanı etkisiyle - evet evet fırtına olmalı - kerestelerin üzerine birbirlerine zaptedildi. Ve köprü oluştu.

TANRIM NE KADAR ZEKİYİM!"

[özedönüş]

Russel vb. aslında Tanrısız bir evren işçin güzel bir argüman geliştirmişlerdir.Yani evrende herşeyin sebebi belirli olduğu için ve herşey açıklanabilir bir durumda olduğu için tanrısız bir evren modelini öneriyorlar.Onlara göre evren operatörsüz çalışmaktadır.Evrende herşey bir sebeple açıklanabildiği için dışarıdan bir operatörün evreni yönettiğini söylemek deliliktir.Teizmin yanlışlanamaz savına karşı bu tespitinin çok yerinde olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim.

Ancak sayın aydın 35 in vermiş olduğu hikayeye baktığımızda evrenin tanrısız olduğu da anlaşılmıyor.Yani,evren neticede bir üründür.Tıpkı hikayedeki köprü gibi..Bir ürün olarak evrenin kökeni konusuna baktığımızda rastlatısal bir şeyler göremiyoruz.Yasalar ve sebepler bunu göstermektedir.Oratlıkta mükmemmel bir kalite de var..Ama evreni yönetenin de görüldüğü yok.Neticede hawkingin agnostiklik ifade eden şu sözüne yine takılıyoruz.."Evrenin oluşumu için bilimin anlattıkları ışığında Tanrıya bir ihtiyaç olduğu görülmemiştir.Ama bu Tanrının olmadığı anlamına gelmez..Çünkü sonuca varılmış değildir".

Evren öncesi sorunu çözemediğimiz sürece ve bilim dışında da idealist bir takın fikirlerin bize faydalı ve doğru bilgi verebildiklerini de gördüğümüz sürece bizler Tanrıya inanacağız.

[filozofish]

Sayın aydın_35 şöyle demiş:

İki arkadaş balta girmemiş, uçsuz bucaksız bir ormanda yol alırken yollarını bir nehir keser.

Karşıya geçmek için nehir boyunca ilerlemeye başlarlar.

Sonra az ilerde ahşap bir köprü görürler.

Biri şöyle düşünür: "Demek ki bu civarda yaşayan insanlar var ve karşıya geçmek için köprü inşa etmişler."

Diğeri de şöyle düşünür: "Demek ki rüzgarın etkisiyle bazı ağaçlar devrildi ve bazı kemirgen hayvanlar gayrı ihtiyari, bilinçsizce o ağaçları kemirerek düzgün kerestelerin ortaya çıkmasını sağladı. Sonra da bu keresteler yine çok güçlü bir fırtınanın etkisiyle nehrin üzerine doğru hareket etti. Sonra şu ilerdeki sarmaşıklar birbirine dolanarak kalın halatlar oluşturdular ve büyük ihtimalle rüzgarın etkisiyle nehrin üzerine doğru giden keresteleri biribirine bağladılar. Sonra da toprağın altındaki demir madenleri değişik kimyasal reaksiyonlar sonucu saf demire dönüşüp ince uzun çivi şeklini aldılar. Bunlar güçlü bir fırtınanı etkisiyle - evet evet fırtına olmalı - kerestelerin üzerine birbirlerine zaptedildi. Ve köprü oluştu.

TANRIM NE KADAR ZEKİYİM!"

Guzel bir ornek, cok sevdim. Kopruyu gorup etrafda yasayan insan olabilecegini kestiren kisi aklini kukllanmis. Var olan delilleri gozlemlemis (kopru!) dogrultusunda bir cikarim yapmis (insanlar bu kopruyu yapmis olmali).

Bende iste hep bunu soruyorum delil olmadan gorunmez, her yerde olan, her seye gucu yeten, zaman ve mekanin disinda olan, ama insanlarida yargilayacak olan bir kavramin oldugunu nasil iddia edebiliriz?

Bu gordugu kopruden yola cikip bir cikarsama yapan arkadas aklini kullaniyor, ve bilimsel bir cikarsama yapiyor. Ateist olmali!

[filozofish]

Sayın özedönüş şöyle demiş:

Russel vb. aslında Tanrısız bir evren işçin güzel bir argüman geliştirmişlerdir.Yani evrende herşeyin sebebi belirli olduğu için ve herşey açıklanabilir bir durumda olduğu için tanrısız bir evren modelini öneriyorlar.Onlara göre evren operatörsüz çalışmaktadır.Evrende herşey bir sebeple açıklanabildiği için dışarıdan bir operatörün evreni yönettiğini söylemek deliliktir.Teizmin yanlışlanamaz savına karşı bu tespitinin çok yerinde olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim.

Ancak sayın aydın 35 in vermiş olduğu hikayeye baktığımızda evrenin tanrısız olduğu da anlaşılmıyor.Yani,evren neticede bir üründür.Tıpkı hikayedeki köprü gibi..Bir ürün olarak evrenin kökeni konusuna baktığımızda rastlatısal bir şeyler göremiyoruz.Yasalar ve sebepler bunu göstermektedir.Oratlıkta mükmemmel bir kalite de var..Ama evreni yönetenin de görüldüğü yok.Neticede hawkingin agnostiklik ifade eden şu sözüne yine takılıyoruz.."Evrenin oluşumu için bilimin anlattıkları ışığında Tanrıya bir ihtiyaç olduğu görülmemiştir.Ama bu Tanrının olmadığı anlamına gelmez..Çünkü sonuca varılmış değildir".

Evren öncesi sorunu çözemediğimiz sürece ve bilim dışında da idealist bir takın fikirlerin bize faydalı ve doğru bilgi verebildiklerini de gördüğümüz sürece bizler Tanrıya inanacağız.

Hawking bunu soylemis dogru, tipki simdiye kadar hicbir denizkizi gormemis olmamizda denizkizlari yok anlamina gelmez. Bu arada sunuda eklemekde fayda var, bir seyin olmadigina dair hicbir delil sunamazsiniz! Asla denizkizlari, ucan pembe filler, Russell'in caydanligi, cinler, periler, kesinlikle yoktur diyemezsiniz.

Olmayan seylerin varolmadigina dair delil de olamaz!

[Libéral de gauche]

Sayın filozofish şöyle demiş:

Hawking bunu soylemis dogru, tipki simdiye kadar hicbir denizkizi gormemis olmamizda denizkizlari yok anlamina gelmez. Bu arada sunuda eklemekde fayda var, bir seyin olmadigina dair hicbir delil sunamazsiniz! Asla denizkizlari, ucan pembe filler, Russell'in caydanligi, cinler, periler, kesinlikle yoktur diyemezsiniz.

Olmayan seylerin varolmadigina dair delil de olamaz!

İşte tam bu sebeple mutlak ateizm mantık düşmanıdır.

[filozofish]

Sayın Ekinny şöyle demiş:

İşte tam bu sebeple mutlak ateizm mantık düşmanıdır.

Mutlak ateizm nedir acaba?

Ateism tanri'nin varoldugu iddialarinda sunul(may)an delilleri mantik dahilinde inceleyip, tatmin olmamis olan, delilsizlik devaminda da onermeyi kabul etmeyen kimsedir.

Ateist olan kisi 'inanc' dahilinde hukum getirmez, delil, mantik, bilimsellik dahilinde hukum getirir.

Bugun bir Tanri'nin varoldugunu 'inanc' maskesi altinda kabul eden kimseler bu kabul ettiklerinin bilimsellikden cok uzak bir soylev oldugunu aslinda son derece iyi bilirler. Inanc ancak bilimin olmadigi karanlik koselerde devreye girer.

[melnur]

Sayın aydın_35 şöyle demiş:

Diğeri de şöyle düşünür: "Demek ki rüzgarın etkisiyle bazı ağaçlar devrildi ve bazı kemirgen hayvanlar gayrı ihtiyari, bilinçsizce o ağaçları kemirerek düzgün kerestelerin ortaya çıkmasını sağladı. Sonra da bu keresteler yine çok güçlü bir fırtınanın etkisiyle nehrin üzerine doğru hareket etti. Sonra şu ilerdeki sarmaşıklar birbirine dolanarak kalın halatlar oluşturdular ve büyük ihtimalle rüzgarın etkisiyle nehrin üzerine doğru giden keresteleri biribirine bağladılar. Sonra da toprağın altındaki demir madenleri değişik kimyasal reaksiyonlar sonucu saf demire dönüşüp ince uzun çivi şeklini aldılar. Bunlar güçlü bir fırtınanı etkisiyle - evet evet fırtına olmalı - kerestelerin üzerine birbirlerine zaptedildi. Ve köprü oluştu.

TANRIM NE KADAR ZEKİYİM!"

Kim öyle düşünür Sn.aydın?

Bir yerde bir köprü karşımıza çıkarsa bunun doğal olmayan yollardan yapıldığı aklımıza gelir. Ama size göre bunun "tesadüfen" olabildiğini düşünen birileri mi var? Yanılıyorsunuz. Böyle bir düşünce de, tıpkı, bir taşın oluşumunun hemen bir doğa üstü varlığı akla getirmesi gibi çok saçma olur.

Bir saçmalığı örtbas etmek için, kafanızda bir başka saçmalık örneği yaratmışsınız ama, pek oturmamış. Bence Russel'in çaydanlığı üzerine biraz daha düşünmeniz gerekiyor.

Russel bir şey daha söylüyor: "Bilimle anlayamadığımız hiç bir şeyi bir başka düşünme biçimiyle anlayamayız." Russell'ın söylediklerini birbirine eklediğimizde, bilimi anlama ve anlamdırmanın temel etkeni gören hiç bir kişi, ne çaydanlığın varolduğunu düşünür, ne de önüne çıkan bir köprü için "tesadüfen oluşmuş" der. Çünkü onlar olgulara bilimsel düşünüş yöntemiyle bakmayı öğrenmişlerdir. Dogmatik bir düşünüş zorunluluğu içinde olan kişi ise hem çaydanlığın varolduğunu düşünmek zorunda kalır ve hem de karşısına çıkan bir köprü için bunun tesadüfen oluşabileceğini düşünen bir örnekleme yapar.

Verdiğiniz örnek çaydanlık benzetmesini doğruluyor aslında...

[özedönüş]

Sayın filozofish şöyle demiş:

Hawking bunu soylemis dogru, tipki simdiye kadar hicbir denizkizi gormemis olmamizda denizkizlari yok anlamina gelmez. Bu arada sunuda eklemekde fayda var, bir seyin olmadigina dair hicbir delil sunamazsiniz! Asla denizkizlari, ucan pembe filler, Russell'in caydanligi, cinler, periler, kesinlikle yoktur diyemezsiniz.

Olmayan seylerin varolmadigina dair delil de olamaz!

Hawkingin Tanrı için kullanmış olduğu bu sözü russelin çaydanlığı için de kullanacağını sanmıyorum.Çünkü Hawking,evrenin öncesi sorununun çözülmediğinin farkında..Ama ulaşılan bilgilere bakığı zaman da Tanrısal bir müdahalenin olmadığının farkında..

Evrenin bilim kurallarına göre hareket ettiğine ve var olduğuna inanıyorum. Bu kuralları Tanrı koymuş olabilir. Ancak bu kurallar değişmez, Tanrı da bu kurallar içerisinde var olabilir

demiştir.Ünlü fizikçinin zaman,evren ve oluşum hakkında tüm anlattıkları böyle..Yani Tanrının evrenin kuralı olabileceğini söylüyor.İslamdaki vahdeti vücud ekolu da aynı söyleme sahip zaten..Yani onun için Tanrı ile cinler,melekler,periler,denizkızları aynı anlam ifade etmiyor..Doğrusu evrenin kökenini çözme derdinde olan hiçkimse böyle düşünemez.Tanrı fikrinin sadece hayal olduğunu söyleyenler bilimi iman yerine koyanlardır.Bugün Tanrı kavramını ile çaydanlığı aynı kategoriye koyan, çözüm için düşünüyor değildir.