Dillerin Evrimi ve Dil Aileleri

[adil]

Dünya yüzeyinde konuşulan -lehçelerle beraber- toplam 6000 tane dilin olduğu söyleniyor. Peki nasıl oldu da bu kadar dil türedi. Bu diller insanlığın ilk oluşumundan beri var mıydı? Yoksa tek veya bir kaç ana dilden mi türediler? Bilim adamlarının araştırmaları sonucu dünya dilleri belli başlı ana dil gruplarından oluşmaktadır. Bun grupların bazılarının tek bir ana dilden türediği kesinlik kazanmıştır. (Örn: Hint-Avrupa dil ailesi)
Diller önce yapısal olarak üçe ayrılmıştır:

Çekimli diller: Kelimeler iç bükümlerle veya başka şekilde çekimlere uğrar. Arapça ve Almanca örneği verilebilir.
Bitişik diller: Sözcükler ön ve son ekler ile çekimlenir. Örn: Türkçe ve Japonca.
Tek heceli diller: Her sözcük yalnızca tek heceden oluşmuştur. Vurgu ve tonlamalar önem kazanmıştır. Örn: Çince

Yapılarına göre ayrılan dillerin akraba olup olmadığı bilinmemektedir. Yapı olarak ve kelimelerin morfolojik özellikleri incelenerek diller belli başlı ana gruplara ayrılmıştır:

- Hint-Avrupa dil ailesi
- Ural-Altay dil ailesi
- Çin-Tibet dil ailesi
- Hami-Sami dil ailesi
- Kafkas dil ailesi

Ural Altay dilleri Türkçe’nin de içinde bulunduğu gruptur. Ural ve Altay kollarına ayrılır:
Ural kolunda Fince, Macarca, Ugor dili gibi diller vardır.
Altay kolunda kesin olmamakla beraber Japon ve Kore gibi diller de dahil edilir. Asıl olarak Moğol-Tunguz dilleri ve Türk dilleri vardır.
Türk dilleri kolunda önce Çuvaşça ayırılır. Çuvaşça Türk-Moğol dil birliğinin aydınlatılmasında köprü vazifesi görmektedir.

Türk dilleri grubu genel olarak beşe ayrılır:

Merkez: Kazak, Karakalpak, Nogay dilleri
Doğu: Uygur, Özbek dilleri
Kuzey: Altay, Tuva, Yakut dilleri
Batı: Tatar, Başkır, Karaçay dilleri
Güney: Türkiye ve Balkan Türkçesi, Türkmen, Gagavuz ve Azeri dilleri…


Hint-Avrupa dil ailesi dünyada en yaygın dildir. Hindistan’dan Avrupa’ya ve Amerika’ya kadar yayılmıştır. Belli başlı kolları:

Germen ailesi: Almanca, İngilizce, Hollanda ve Danimarka dili...
Kelt ailesi: İskoç ve İrlanda dilleri…
İtalik (Latin) dil ailesi: İtalyanca, İspanyolca, Fransızca, Romence…
Slav ailesi: Rusça, Bulgarca, Sırpça, Lehçe (Polonya dili) …

Bu dört grup Avrupa kolunu oluşturur. Ayrıca bağımsız olarak gelişen eski Anadolu dilleri (Hititçe, Lidya dili), Arnavutça, Ermenice, Yunanca da Hint-Avrupa dil ailesindendir. Hint-Avrupa dil ailesinin ikinci büyük kolu da Hint-İran koludur:

Hint kolu: Hint dilleri, Çingene dili ve Sanskiritçe…
İran kolu: Farsça, Kürtçe, Pencap dili, Zazaca, Tacik dili gibi diller bu gruba aittir.


Kafkas Dil ailesi:
Bu dil aileisnde Lazca, Çerkezce, Gürcüce, Çeçence vardır.


Semitik Diller:
Arapça, İbranice, eski Asur, Babil ve Fenike dilleri bu ailedendir.

....
Hint-Avrupa dil ailesinin bir şeması:
http://upload.wikimedia.org/wikipedi...opeanTreeA.svg

[adil]

Ortak kökenden gelen İngilizce, Almanca, Farsça, Kürtçe dillerinin bazı sözcüklerini karşılaştırırsak:
Örneğin türkçede kısa-ay-gece-bal kelimeleri:

İng: short---moon---evening---honey
Alm: kurz---mond---abend---honig
Far: kutah---mah---esr---engebin
Kür: kurt---mang---evare---henguyn

şeklindedir.

Yine Hint-Avrupa dil ailesinde:
bir-iki-üç-dört sayıları:

Yunancada: ena-tio-tria-tesara
İtalyanca: uno-due-tre-quattro
İspanyolca: uno-dos-tres-cuatro
Almanca: eins-zwei-drei-vier
Fransızca: un- deux-trois-quatre
İngilizce: one-two-three-four
Farsça: ek-du-se-çahar
Kurmançi: yek-du-se-çar
Zazaca: yew-dı-hire-çar
Sanskritçe: eka-dva-tri-catur

şeklinde olup aynı kökenden geldikleri çağrışımını açıkça yapıyor.
__________
Aşağıdaki linkte belli başlı dillerin karşılaştırılmasıyla eski ana Hint-Avrupa dili çıkarımı yapılmış:
http://www.colfa.utsa.edu/drinka/pie/related.html
(resimlerden birini tıklayınca yeni pencere açılıyor)

[adil]

Bu yazıda Zazaca’yı (Dımılki, Kırmancki, Zazaki), Kurmançça (Kurmancî, Kuzey-Kürtçesi) ve Farsça (Zäbâne Fârsî, yeni-Farsça) dilleriyle kelime ve gramer farklılıkları açısından karşılaştırmaya çalışacağız. Ele alacağımız örnekler yer darlığı nedeniyle daha çok günlük dilin kelimelerini içerecek. Zira bu konuda bir kitap oluşturabilecek kadar örnek verilebilir.

http://members.tripod.com/~zaza_kirm...silastirma.htm

[adil]

Aşağıdaki linkte Arapça ve İbranice örnekler verilmiş:
http://www.mideastweb.org/arabic_hebrew_eng.htm
http://www.mideastweb.org/dictionary_arabic_hebrew.htm
Bazı örnekler:
türkçe---arapça---ibranice
güneş---şems---şemeş
barış/esenlik---selam---şalom
yemek---ekl---okel
baba---eb---ebe
anne---um---em
çocuk---weled---yeled
yaşam---hayat---hayim

[suri]

Sayın adil şöyle demiş:

Bu dört grup Avrupa kolunu oluşturur. Ayrıca bağımsız olarak gelişen eski Anadolu dilleri (Hititçe, Lidya dili), Arnavutça, Ermenice, Yunanca da Hint-Avrupa dil ailesindendir. Hint-Avrupa dil ailesinin ikinci büyük kolu da Hint-İran koludur:

Hint kolu: Hint dilleri, Çingene dili ve Sanskiritçe…
İran kolu: Farsça, Kürtçe, Pencap dili, Zazaca, Tacik dili gibi diller bu gruba aittir.


....
Hint-Avrupa dil ailesinin bir şeması:
http://upload.wikimedia.org/wikipedi...opeanTreeA.svg

Cok güzel yazmıssınız da
Zazaca ayrı bir dil degildir, orda yanılmısız.. Kürtcenin bir lehcesidir.
Dilin nerden origine oldugu bilinmiyor ancak, diller hakkında bilinen su var ki yazıdan önce spoken yani konusma dilinin geliştigidir.
Bir görüşe göre Allah Adem i yaratır ve Adem yasayan her bir seye ne demişse adı öyle kalır.
Hindu geneleginde ise, dil Tanrıca Saravasti (Brahma) nın karısından gelmiştir, gelişmiştir. temel hipotez tabi divine (ilahi) olan sudur, eger insanoglubir ses duymadan yetişirse, anında tanrı vergisi bir dil kullanmaya baslar..tabi bunlar tamamen ilahi inanıs bazlı fikirler..
DİL ile ilgili calısmalar, Mısır da İ.Ö 600 lerde baslar. ve günümüze kadar gelir...
Dilbilim ile ilgilenen varsa cok temel bir kitap vardır : The study of language
GEORGE YULE un. tavsiye ederim.

[adil]

Zazaca ayrı bir dil degildir, orda yanılmısız.. Kürtcenin bir lehcesidir.

Ben de böyle düşünüyordum. Aksi görüşler de belirtiliyor. Yani bunda bir kesinlik yok.
Ama 3. mesajdaki alıntı bu fikrimi biraz değiştirdi. Ama yine de Kürtçe ve Zazaca birbirine çok yakın diller diye biliyorum.

Bu yazıda Zazaca’yı (Dımılki, Kırmancki, Zazaki), Kurmançça (Kurmancî, Kuzey-Kürtçesi) ve Farsça (Zäbâne Fârsî, yeni-Farsça) dilleriyle kelime ve gramer farklılıkları açısından karşılaştırmaya çalışacağız. Ele alacağımız örnekler yer darlığı nedeniyle daha çok günlük dilin kelimelerini içerecek. Zira bu konuda bir kitap oluşturabilecek kadar örnek verilebilir.
Bilindiği gibi, Zazaca, Kurmançça ve Farsça aynı dil ailesindendir. Ancak aynı dil ailesinden olmaları birbirlerinin lehçeleri olmalarını gerek-tirmez. Günümüzde yapılan en büyük yanlışlık işte bu noktadır. Bu diller arasındaki fark, Türkçe-Türkmence veya İspanyolca-Portekizce dilleri arasındaki farkla aynı şey değildir.

İranistik dilbiliminde Zazaca başlıbaşına bir dil olarak görülmektedir. Aynı şekilde ünlü Alman dilbilimci Oskar Mann da Zazaca’nın başlıbaşına bir dil olduğunu savunmuş ve bunu "Mundarten der Zâzâ. Hauptsächlich aus Siverek und Kor" (Zazaca’nın Ağızları. Özellikle Siverek ve Kor yöresinden) adlı çalışmasında ispatlamıştır. Oskar Mann'ın ölümünden sonra Karl Hadank bu çalışmayı Berlin’de 1932 yılında bir kitap haline getirmiştir. Kitabının 18’den 23. sayfasına kadar olan "Das Zaza nicht Kurdisch" (Zazaca Kürtçe değildir) bölümünde bu konuyu bilimsel olarak irdelemiştir.

http://members.tripod.com/~zaza_kirm...silastirma.htm

[Türesin]

Eski çağlardan bu yana 12.000 dil kullanılmış olup,zamanla insanların kaynaşması ile bu diller bu gün için 600'e inmiş bulunmaktadır.İnsanlık geliştkçe ve dünya teknolojinin getirdiği imkanlarla küçüldükçe dillerin sayısı her geçen gün azalacaktır.

Lehçeler ise dillerin yörelere göre değişen uzantılarıdır.

[suri]

Sayın Adil,
Gene bir yanılgı içindeyiz.. Dialect yani lehce baglı bulundugu dilden farklı kendine has grammeri, kelimeleri vardır.. Yani Zazacanın grameri ve kelimelerinin farklı olması onun Kürtçedan ayrı bir dil yapmaz. Dilbiliminde böyle bir kıstas yoktur, hatta dialectlerin socialectlerin fonolojileri de baglı bulundukları dilden farklılık gösterebilir.
Bu yüzden tartısmalarımızda lütfen bu tür bir benzerliği zorunluluk olarak almayalım.

[adil]

Bu konuda (zazaca) kesin bir görüş olmadığını biliyorum. Ama şurası bir gerçek ki Zazalar kendilerine Kürt diyorlar. İşin siyasi boyutunu bir kenara bırakmamız gerekiyor.
Bütün konularda bu böyle olmalı. Zazaca veya Kurmancca bilmiyorum. Bu diller hakkında fazla bir şey de bilmiyorum. İkisi de Kürtçe'nin farklı lehçeleri olabilir. Olmayabilir de...
Örneğin aşağıdaki linkte İrani dilleri şöyle ayırmışlar:
http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=90019

-Doğu
...

-Batı
...
- Kürtçe
- Zazaca-Goranca
...
-Güney Batı
...
- Farsça
...

Bir görüşe göre Allah Adem i yaratır ve Adem yasayan her bir seye ne demişse adı öyle kalır.
Hindu geneleginde ise, dil Tanrıca Saravasti (Brahma) nın karısından gelmiştir, gelişmiştir. temel hipotez tabi divine (ilahi) olan sudur, eger insanoglubir ses duymadan yetişirse, anında tanrı vergisi bir dil kullanmaya baslar..tabi bunlar tamamen ilahi inanıs bazlı fikirler..

Yahudi ve bazı islam teologlarına göre insanlar Babil kulesini inşa ederken aynı dili konuşuyorlarmış, Tanrı bunlara bir sebepten dolayı çok kızmış. Dillerini farklılaştırmış ve birbirlerini anlayamamışlar. Babil kulesi yarım kalmış.

Aslında insan evrim sürecinde konuşma ihtiyacı niye duymuş olabilir diye düşünmemiz gerekiyor. Büyük ihtimalle karmaşıklaşan kollektif üretim esnasında iletişim zorunluluğu dolayısıyle..

Düşünmenin bir temele oturtulması ve kontrollü düşünme için de dil geliştirme zorunluluğu doğmuş olabilir. Fakat dilin gelişimi toplumsal olmalıdır. Birinci varsayım üzerine yoğunlaşmalıyız.

[suri]

Evet Sayın Adil,
Yukarda bahsettiğiniz gibi dilin toplumsallasmasıyla baglantısına ilgi göstermeliyiz ilk olarak. Ancak bahsettiğimiz ilk teori Divine yani ilahi teoridir ve dilin gelişimini bir sekilde Allaha baglamaya dayanır, isterseniz söyle anlatalım;

1. Divine-ilahi kaynaklar;
Bunlar dilin gelişimi üzerine yapılan ilk calısmaları kapsar. Kimisi Allah Ademi yarattı ve Adam cisimelere ve olaylara ilk ne ismini vermişse o kaldı dedi.
Kimisi yani mısırlılar, cocukları toplumdan uzak yetiştirip, insan sesi duymadan nasıl konusacaklarına bakmak istedi İ.Ö. 600 yılında, ve gercekten de baktılar ki bebeler bir seyler konusuyor, evet dediler, dil toplumsal degil, insan Allahın verdiği dili konusur ve bu da kanıtı… ama Sonuc hüsran cünkü cocuklar, keçi sesini duyarlar ve onu taklid ederler ve cıkardıkları ses o zaman da ekmekge benzer bir kelimedir.. :61
2. Dogal-Ses Kaynakları;
Bu da farklı bir bakıs acısıdır. İnsanların dogadaki sesleri taklid etmeye calıstıgını ve dilin bu yolla geliştigini söylerler.. Gercekten de bahsettikleri sesler onomatopoeic seslerdir. Yani pat-ladi deriz ya da çat-ladı bunlar dogadan gelen yansıma seslerdir. Ama tek basına dil edinimini anlatmaya yetersizdir bu teori.. teorinin adı “bow-wow” teorisidir bu arada.
3. Ses- Hareket kaynakları
Bunlar seslerin bir hareketten türediginden bahsederler. Mesela el sallamak: el sallamak hareketinden gelen bir kelimedir ve hoscakal anlamına gelir..Yani oral hareketler, mimikleri ve hareketleri yansıtır taklid eder .. ancak bu teoride yetersizdir.
4. Glossogenetics:
Bunlar biolojiyi esas alırlar calısmalarında. . Ve insanın 2 ayak üstünde durmasıyla baslarlar calısmaya, cok sey bulamazlar ki pek gecmez isimleri..
5. Physiological adaptasyon
ve bu teoride insan beyninin 2 bölümden olusumunda bahsedilir; insan beyni iki bölümden olusur, sag ve sol. Dil edinimi ve alet kullanımı sol beyinde olusur ve bundan yola cıkarak insanogluunun alet kullanmaya baslamasıyla birlikte dil yetilerinin geliştigi söylenir.. Ancak sunu unuturlar, bir cümle kurmak belli düşünceleri kombine edip bir formda sunmakla mümkündür ve bu sadece sol beynin işlevi olamaz…
Bunlar dil edinimini acıklamaya calısan teoriler.. Farklı ve birbriinin tamamlayıcısıdır. İnsan hem dogadaki sesleri taklid etmiştir hem de hareketleri ve toplumsallık içinde dil gelişmiştir. a