Pascal mı Hayyam mı?

[cengizfar]

Pascal üçgeninin gerçek bulucusunun Ömer Hayyam olduğunu çok çevreler iddia ediyor. Siz ne düşünüyorsunuz bu konuda?

Saygılar...


Bu ileti yam_yam tarafından yeniden düzenlenmiştir.

[yam_yam]

Hayyam'ın Pascal Üçgeni olarak bilinen üçgenle ilgili bir kitap yazdığı bilinmektedir. Bugün kayıp olan bu kitapta Hayyam, Pascal'dan yıllar önce bu üçgenin özelliklerini incelemiştir. Ancak Hayyam, bu kitaptan diğer kitaplarında bahsettiği için kitabın içeriği ile ilgili bilgiler oldukça sınırlıdır.

[il_bilge]

Olabildiği kadar çok rubaisini hem İngilizce, Farsça-İngilizce, ALmanca ve Türkçe çevirilerinde incelemeye devam ediyorum. Aldığım çokça notlar arasından bir tanesini sunarak ufak bir katkıda bulunabilirim belki..

XXV
"Alike for those who for TO-DAY prepare,
And those that after some TO-MORROW stare,
A Muezzin from the Tower of Darkness cries;
'Fools! Your reward is neither here nor there'."

Caminin minaresinden "Tower of Darkness"* diye bahsetmesi ufak bir nokta olsa da bunun gibi daha birçok nokta rubailerinde de, kendisi hakkında yazılan birçok kaynakta mevcuttur.

Pascal Üçgeni ile ilgili olarak da, bu üçgen üzerinde Hayyam'ın çalışmaları olduğunu belirten bazı kaynaklar olduğunu duydum. Ancak elime henüz kanıtsal nitelikte bir yazı geçmedi. Araştırmaya devam ediyorum.

Saygılarımla

* Tower of Darkness : Karanlıklar Kulesi

Bu ileti yam_yam tarafından yeniden düzenlenmiştir.

[tecelli]

lisede sevgili matematik hocamız bizlere pascal üçgeni diye bilinen üçgenin aslında ömer hayyam tarafından bulunduğunu fakat yakın dostu olan pascal tarafından geliştirilip avrupaya tanıtıldığını söylemişti bu nedenle gerçek sahibi hayyam olmakla beraber pascalda geliştirmiştir...

[hancı]

Ülkemizde, evrensel nitelikteki kendi alimlerimizin bilimsel yönlerine gereken ve yeterli önem verilmezken; Batı'da, özellikle son yüzyıl içerisinde, bilginlerimize ait yüzlerce cilt eser ve makalelerin yayınlandığı, hatta bu bilginlerimiz için, yaşadığı yüzyıllara adlar verildiği ve anma törenleri düzenlendiğini görmek mümkündür. Bunlardan birkaç örnek vermek gerekirse; dünyada ilk cebir kitabı yazanın Harezmi (Harezm 780-Bağdat 850), trigonometrinin temel bilginlerinden olan sinüs ve cosinüs tanımlarını ilk açıklayan el-Battani (Harran 858-Samarra 929), tanjant ve cotanjant tanımları ile ilgili temel bilgileri Ebu'l Vefa (Buzcan 940-Bağdat 998), Blaise Pascal'a (1623-1662) izafe edilen ve cebirde önemli kuralları ihtiva eden "Binom Formülünün" Ömer Hayyam'a (1038-Nişabur 1132) ait ve Johannes Kepler'in (1570-1630) araştırmalarına rehberlik edenin İbn-i Heysem (Basra 965-Kahire 1039). olduğunu belirtebiliriz. Ayrıca Sabit bin Kurra (Harran-826-Bağdat 901) için "Türk Öklid'i" bilim dünyasının en büyük alimi, Beyruni (Bruni) (Ket 973-Gazne 1052) için "Onuncu Yüzyıl Bilgini", ünlü Türk hükümdarı Uluğ Bey için "On Beşinci Yüzyıl Bilgini" öğrencisi Ali Kuşçu için "On Beşinci Yüzyıl Batlamyos'u" dendiğini de belirtmek mümkündür.

http://tr.wikipedia.org/wiki/Matematik_tarihi

[hancı]

Yunan bilgini Astronom Hipparchus bir kiriş cetveli kullanmıştır. Menelaos Küresel Trigonometri alanında Hipparchus 'un çalışmalarını genişletmiştir. İskenderiyeli Ptolémee 'nin büyük eseri ALMAGEST 'te yaptığı çalışmaları yazmıştır.
Anaximander 'in (İ.Ö 575) i güneş saatini Isparta 'da yaptığı söylenir.
Thales (İ.Ö 650 - Söke-Milet) ölçümlerinde trigonometriden yararlanmıştır.
Yunanlılar hesaplamalarda kirişden yararlanıyorlardı. Hintliler bunun yerine (sinüs) kullanmışlardır. Sinüs kelimesi, sanskritçe kelimenin arapçaya yanlış tercümesi ve daha sonra 12. yy. da Tivolili Plato tarafından latinceye aynen çevrilmesi sonucu oluşmuştur. Cosinüs ise 15. yy ortalarında kullanır hale gelmiştir.
9. yy da Arap bilgin El Battani, batıya sinüsü tanıtmış, tanjant, kotanjant fonksiyonlarını ve küresel üçgendeki kosinüs teoremini bulmuştur. 9. yy da aynı şekilde Ebulvefa, tanjant cetvelini hazırlamıştır.
13. yy da trigonometri İranlı bilgin Nasiriddin-i Tusi ile bir bilim dalı haline gelir. 15. yy da bu çalışmaları benzer olarak Regiomonatus yapmaya başlar.

http://w3.gazi.edu.tr/web/gtuluk/trigo_web/index.htm

Bu da güzel bir makale. Trügonometriye müslümanların hangi dönem nasıl katkılarının olduğu açıkça görülüyor.

[geceyolcus]

Tabiİ ki ; Pascal bulmamıştır.Ama Pascal geliştirmiştir.Ömer Hayyam da bulmamıştır ; o da geliştirmiştir.

[Godfather]

Kesinlikle Ömer Hayyam

[erenkutsuz]

ömer hayyam mükemmel bir şairdir bunun yanında yaptığı pek çok uygulama astronomi matematik bilinmektedir...

kesinlikle ömer hayyam

[Metsada]

Tabiki Pascal.