Marcel Duchamp ve Dadaism

[il_bilge]

Sanat Tarihi dersi ile ilgili olarak aldığım Modern American Art dersinde bana “en”leri yaşatan Marcel Duchamp ve Francis Picabia gibi sanatçıların başını çektiği Dadaism ve onun resim ve sanat tanımlamaları olmuştu. (1900-1920 arasındaki Avant-Garde ve Experimentation Art). Dadaism , kendisinden sonra tüm soyut-somut formların, hayattaki her şeyin sanatın ve resmin konusu olabileceğini ortaya koyan diğer akımları da doğurmakta gecikmemişti…

Sanatta modernizm, ardından Abstract (Soyut) Expressionism bunların ardından gelmişti. (Jackson Pollock’lar, Mark Rothko’lar)…

Marcel Duchamp (ünlü “Fountain” eseri mesela) sanatın bence en önemli dallarından biri olan resim göz önüne alındığında “sanatçı” olarak addedilebilir mi?

[il_bilge]

Bilgi sahibi olmak isteyenler için

http://www.understandingduchamp.com/

bu sitede Marcel Duchamp'ın birçok dadaist eserini de görsel detayları ile incleyebilir ve bilgi alabilirsiniz.

Saygılarımla..

[il_bilge]

Uzun süredir birşeyler yazmak istediğim ama yapamadığım bir konuydu Dadaism...

Geç de olsa, devam edelim.

Öncelikle Marcel Duchamp'dan bahsetmek istiyorum biraz.

Kendisi sanatkar bir ailenin çocuğu, tam hatırlamıyorum ama babası ve annesi heykeltraş ve şair olmaları lazım. Geçmiş notlarımdan bir derleme yapmak istiyorum.

Kendileri siyasi açıdan baktığınızda bireysel anarşisttir.

Sanat konusuna gelirsek, tabuları yıkan, sanatın sadece göze değil (retinal değil) zihinlere hitap etmesi gerektiğini savunan bir anlayışla yola çıkmıştır. Kendisi Academié Julian'dandır, belirteyim.

1910'lu yılların başında öndada çalışmalarıyla dikkat çekmeye başladı. (Bu arada belirteyim Duchamp önce post-impresyonist çalışmalar veriyor, resimde kübist eğilimler gösteriyor, Merdivenden İnen Çıplak eseriyle de fütürizme yaklaşıyor ama biz onu dadaist olarak kabul ediyoruz)

Duchamp'ın bu kadar ilgi görmesinin nedeni tabuları sessiz sedasız değil, büyük yergi ve ironik hareketlerle yıkmaya başlamasıdır. Ready-made dediğimiz çalışmalarıyla adını duyurdu. (Ready-made : bulunup oldukları gibi alınarak sanatsal olarak kullanılan ironik yaratımlı günlük eşya ve cisimler)

Mesela 1913'de Bisiklet Tekerleği adlı ilk ready-made eserini verdi. Tabi ortalık ayaklandı.



Duchamp resmen ironinin de, yerginin de, halkın beğenisinin de, sanatın sınırlarını da iyice zorlamıştır. Amaç, herşey ama herşey sanatın konusu olur ve sanatçı neyi "yaratırsa", ne şekilde "tasarlarsa" o bir sanat eseridir demekti...

Gelelim Marcel Duchamp'ın en önemli, en bilinen, en meşhur ready-made eserine. Bütün dünyada yankı uyandıran ve şu anda halen Philedelphia Art Museum'da sergilenmekte olan Fountain adlı eseri... (Türkçesi Çeşme)



Bu eser İngiltere'de Daily Telegraph gazetesinde yapılan bir ankette birinci sırada yer aldı. Anket sorusu "Son Yüzyılın En Önemli, En Etkili Sanat Eseri Nedir?" ve ilk sırada Ducamp'ın Fountain'ı vardı.

Şimdi bir pisuarı ters çevirerek nasıl sanat eseri oluyor diyenler olacaktır. Duchamp'ın amacı öncelikle ironiydi. (Parodileriyle ünlüdür mesela Mona Lisa'ya çizdiği bıyıkla ki; bunu sonra anlatacağım) Provokasyoncu yanıyla statükoyu ortadan kaldırmak, bağımsız sanat yaratmak istiyordu.

Müzelerin, sergi salonlarının, müzayedecilerin belirli kalıplarla hareket etmesine, belirli sanatçıların sanatsal kriterleri doğrultusunda gidilmesine karşı çıkıyordu.

Sanatın amacının belirli bir zümre tarafından ortaya konan kavramlarla sınırlandırılmasına, sanatın tanımının yüce insanların erişebildiği bir köşeye kıstırılmasına karşı çıkıyordu ki, başardı.

Ondan sonra Happenings, Pop Art, Conceptual Art (Kavramsal Sanat) gibi akımlar gelmeye başladı... Performance Art akımları...

Duchamp Sanat tarihinde bir çığır açtı gerçekten de...

Dadaism, Duchamp ve kendisinin başını çektiği diğer kavramlar ve eserlerden bahsetmeye devam edeceğim.

(Burada verdiğim bilgilerde sadece tarih ve eser isimlerini ders notlarımdan bakmak durumunda kaldım.)

Sevgilerimle