Merak etmek

[Güray]

merak etmek sözcüğünün eski türkçe sözlüklerde anlamı:

üstüne vazife olmayan işlere karışmak. diye geçiyor

ingilizce oxford universitesinin sözlüğünde ise öğrenme isteği uyandıran şey olarak geçiyor.

bilimin dogmasına sebep olan merak etmektir. şundan birkaç yıl öncesine kadar nasıl bilimsel insanlarmışız değil mi?

[PAN]

Merak sözcüğüne böylesi olumsuz anlamlar yükleyen bir halkın bilimsel bir başarı yakalaması, gelişmesi olanaklı değildir. Beklenen olmuştur.

[Can Pekmez]

Merak sözcüğüne başka bir anlam yüklendiği zaman, merak etmek, bilimin temelinde ve doğmasına sebep olan bir eylem olmuyor, başka anlamdaki bir şey oluyor. Bundan seneler önce merak diye anılan şey bugün farklı bir şekilde anılıyorsa, bu, dilin evrimiyle alâkalı bir şeydir, o kelimeye eskiden kötü anlamlar yüklemiş olan kişilerin bilimden uzak olmalarıyla değil.

Sanırım şöyle bir yanlış anlaşılma olmuş ki, Eski Türklerin "öğrenme isteği"ni "üstüne vazife olmayan iş" olarak nitelendirdikleri zannedilmiş. Hâlbuki, eskiden merak sözcüğünün "üstüne vazife olmayan iş" anlamına gelmesi demek, aynı zamanda, şu anki anlamında yani "öğrenme isteği" anlamında olmaması demektir. Çünkü eskiden merak kelimesinin gelecekte hangi anlamda kullanılacağı bilinmiyordu.

Bu arada, TDK'nin bir yanlışlığına da değinmek istiyorum ki "merak" yazıp Güncel Türkçe Sözlük'te arama yaptığımızda şu anlamlar çıkıyor:

1. Bir şeyi anlamak veya öğrenmek için duyulan istek.
2. Bir şeyi edinme, yapma, bir şeyle uğraşma isteği.
3. Düşkünlük, heves.
4. Kaygı, tasa.

Kelimenin Arapçadan Türkçeye geçtiği belirtilmiş. Hâlbuki, Arapçadan Türkçeye geçen merak, bu merak değil. Arapça #rqq (duyarlı olma) kökünden türemiş olan merak kelimesinin anlamı incelik, duyarlıktır. TDK'de verilen anlamları karşılayan Arapça sözcük ise "tecessüs"tür. Arapçada da "merak" şeklinde telâffuz edilen bir sözcüğün bulunması nedeniyle böyle bir karışıklık ortaya çıkmıştır.