SONUÇ:

Türkiye’de sigara içme yaygınlığı ile ilgili olarak yapılan araştırmalar, toplumun hemen hemen her kesiminde sigara içme prevalansının yüksek olduğunu göstermektedir. Özellikle ilköğretim orta kısım ve lise öğrencileri bu alışkanlığı geliştirme açısından risk altındadır. Araştırmaların bazılarında sosyoekonomik düzey ile sigara içme arasında bir ilişki bulunmuş, bazılarında ise böyle bir ilişki saptanamamıştır. Yine bazı araştırmalarda alkol kullanma ile sigara içme alışkanlığının birbiriyle paralel gittiği gösterilmiştir. Ailede sigara içen kişilerin varlığı, gençlerin bu alışkanlığı elde etmesinde güdülendirici bir unsur olmaktadır. Sigaraya başlama nedenleri arasında arkadaş etkisi, sorunlar ve merak en önde gelmektedir. Araştırmaların yapıldığı farklı toplum kesimlerinin tümünde kadınlar arasındaki sigara içme yaygınlığının belirgin biçimde erkeklere göre 2 veya 3 kat daha az olduğu gözlenmiştir. Araştırmaların ortak bir bulgusu da sigara içme alışkanlığını bırakmış olanların az oluşudur.

Bu veriler, sigara içme alışkanlığının elde edilmemesi için topluma ve risk altında olan kesimlere yönelik eğitim çalışmalarına daha fazla ağırlık vermemiz gerektiğini vurgulamaktadır. Sigara içme prevalansının yüksek olduğu toplumumuzda yapılması gereken diğer önemli bir husus da sigara içme nedenlerini ve sigara içme alışkanlığını kazanma davranışını sorgulayıcı ve analiz edici araştırmaların yapılmasıdır. Bunlar gerçekleştiğinde, nedenlere yönelik olarak koruyucu girişimlerde bulunmamız mümkün olabilecektir.
KAYNAKLAR

1. T.C.Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı. Tütün ve tütün mamülleri sanayii.Ankara. 1975:2-4.

2. Türkoğlu A. Gıda maddeleri. İstanbul; İstanbul Üniversitesi Yayını No. 2563.1979;188-196.

3. Meydan Larousse Büyük Lügât ve Ansiklopedi. Cilt 11-12. İstanbul; Meydan Yayınevi. 1973:307-308, 392.

4. Ana Britannica Genel Kültür Ansiklopedisi. Cilt 19. İstanbul; Ana Yayıncılık. 1989:354.

5. Kaufman N, Yach D. Tobacco control-challenges and prospects. Bulletin of the World Health Organization 2000; 78(7):867.

6. Corrao MA, Guindon GE, Cokkinides V, Sharma N. Building the evidence base for global tobacco control. Bulletin of the World Health Organization 2000; 78(7):884-890.

7. Warren CW, Riley L, Asma S. et al. Tobacco use by youth: a surveillance report from the Global Youth Tobacco Survey project. Bulletin of the World Health Organization 2000; 78(7):868-876.

8. Corrao MA, Guindon GE, Sharma N, Shokoohi DF (eds). Tobacco Control Country Profiles. Atlanta GA; American Cancer Society. 2000:344.

9. Sezer RE. Ankara’nın ortaokul, lise ve lise dengi okullarında sigara içme durumu ve sigaraya başlama nedenleri (1983). Doğa Bilim Dergisi 1984;8(3):375-384.

10. Kocabaş A. Orta dereceli okul öğrencilerinde sigara içme alışkanlığı. Ankara Tıp Mecmuası 1988;41:9-22, 41-54.

11. Önder R, Egemen A. Lise çağı gençliğinin sigara içme durumu. Türk Hijyen Biyol Der 1987 44(1):121-129.

12. Kıyak M, Dağoğlu T. Lise öğrencileri arasında sigara kullanımı. İstanbul Halk Sağlığı Bülteni 1990;11:14-17.

13. Tümerdem Y, Ayhan B, Emekli U, Özsüt H, Dişçi R. Orta öğrenimde gençlerin sigara içmelerindeki etkinlikler. (Medikososyal bir çalışma). İstanbul Tıp Fakültesi Mecmuası 1988;51:197-206.

14. Metintaş S, Kalyoncu C, Etiz S. İki ilçemizde lise çağındaki gençlerde sigara kullanmanın mediko-sosyal yönü. Anadolu Tıp Dergisi 1991;13(2):63-74.

15. Okan N, Şıvka S, Resmi Ş, Şıvka N. Lise öğrencilerinde içki ve sigara kullanımı (Gemlik-Bursa). Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 1993;3:285-289.

16. Dabakoğlu T, Kükner S, Vicdan K, Keleş G, Ergin T, Gökmen O. Smoking, drinking and drug use in female adolescents. Tr J of Medical Sciences 1993;19:157-164.

17. Apan E, Karaömerlioğlu Ö, Tanır F, Akbaba M. Adolesan çağda sigara içmede etkili olabilecek faktörler. IV. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi Bildiri Kitabı. İzmir. 1994:666-668.

18. Bilir N, Doğan BG, Yıldız AN. Smoking behaviour and attitudes (Turkey). Final Report of Research for International Tobacco Control. Project No. 94-0200/2882. Ankara. 1997.

19. Emri S, Bağcı T, Karakoca Y, Bar E. Recognition of cigarette brand names and logos by primary schoolchildren in Ankara, Turkey. Tob Control 1998;7:386-392.

20. Bilir Ş, Mağden D. Hacettepe Üniversitesi öğrencilerinin sigara-alkol-ilaç alma ve uyuşturucu madde kullanma alışkanlığının araştırılması. Sağlık Dergisi 1984;58(4-6):15-30.

21. Aykut M, Öztürk Y. Erciyes Üniversitesi’nin çeşitli fakültelerinde okuyan öğrencilerin sigara içme durumu ve bunu etkileyen bazı faktörler. Sağlık Dergisi 1989;61(1):60-72.

22. Özdamar K, Canküyer E, Dinçer S, Türe M. Üniversite öğrencilerinin sigara alışkanlığı üzerine bir araştırma. Tr J of Medical Sciences 1990;14:669-679.

23. Cimrin A, Ergin S, Akkoçoğlu A, Öztürk R. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrenci ve çalışanlarında akciğer hastalıklarının sigara ile ilişkisinin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 1988;3(3):54-61.

24. Çivi S, Şahin TK. Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu öğrencilerinin sigara konusundaki bilgi, tutum ve davranışları. Aile ve Toplum 1991;1:49-55.

25. Bilir Ş, Mağden D, San P, Atik B, Artan İ, Üstün E. Hacettepe Üniversitesi öğrencilerinin sigara-alkol-ilaç alma ve bağımlılık yapan maddeleri kullanma alışkanlığının araştırılması. Sağlık Dergisi 1993; 65(1):65-75.

26. Özdemir T, Saka O, Artvinli M. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin sigara içme alışkanlıkları ve sigaranın sağlığa etkileri konusundaki düşünceleri. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 1992; 9(1-2):7-10.

27. Keskinler D, Güraksın A, İnandı T, Tufan Y. Atatürk Üniversitesi öğrencilerinde sigara içme prevalansı ve etkili faktörler. VI. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi Bildiri Kitabı Adana. 1998:467.

28. Evci D, Aycan S. Orta Doğu Teknik Üniversitesi öğrencilerinde alkol ve sigara alışkanlık düzeyi ve buna etki eden bazı faktörler. VI. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi Bildiri Kitabı Adana. 1998:464.

29. Metintaş S, Sarıboyacı MA, Nuhoğlu S, Metintaş M, Kalyoncu C, Etiz E, Özdemir N, Aktaş C. Smoking patterns of university students in Eskişehir, Turkey. Public Health 1998; 112(4):261-264.

30. Şahin Ü, Öztürk M, Ünlü M, Uskun E, Akkaya A. Üniversite öğrencilerinin sigara kullanım ve bağımlılık düzeylerini etkileyen faktörlerin irdelenmesi. 25. yıl akciğer günleri kongre kitabı içinde. Ed. Özyardımcı N. Bursa: Uludağ Üniversitesi Basımevi, 2000:278-291.

31. Sezer RE, Öztürk ŞZ, Bilgin N, Açık Y, Çandır Z, Özdemir N. Elazığ’da görev yapan hekimlerin ve diş hekimlerinin sigara konusundaki davranışları, tutumları. Tr J of Medical Sciences 1990; 14:381-390 , 657-668.

32. İliçin E, Ertem M, Saka G, Elmacı N, Özkaynak V, Spor Y, Toksöz P. Dicle Üniversitesi Eğitim Araştırma Hastahanesinde sigara içme ve bırakmaya ilişkin tutum ve davranışlar. Gençlerin sağlık sorunları kitabı içinde ed. Öztürk Y. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yayını No:46, 1993: 362-368.

33. Demircan C, Önder Y, Emirler N, Deniz R, Oktar F, Şahin B. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi çalışanlarında sigara içme sıklığı ve nedenlerinin incelenmesi. OMÜ Tıp Dergisi 1994; 11(3):165-172.

34. Çan G, Özlü T, Bülbül Y, Torun P. Trabzon il merkezinde görev yapan doktorlarda sigara içme alışkanlığı. VI. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi Bildiri Kitabı Adana. 1998:466.

35. Öncel S. İzmir metropolünde çalışan sağlık personelinin sigara konusundaki tutum ve davranışları. IV. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi Bildiri Kitabı. İzmir. 1994:671-673.

36. Ertem G, Cömert F, Keskin N, Dişçi R. Türkiye’de koroner kalp hastalığı risk faktörleri prevalansı: İstanbul çevresinde sigara kullanımı. İstanbul Halk Sağlığı Bülteni 1987;1(2):12.

37. Fidaner C. Bir kurumda sigarayı bırakma kampanyası ve etkileri. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi 88 Bildiri Özetleri. Antalya.1988:39.

38. Saltık A, Yılmaz T, Yorulmaz F, Yücel V, Dindar İ. Edirne merkezinde orta dereceli 318 okul öğretmeninde sigara içme davranışı ve spielberger testi ile ölçülen kaygı düzeyinin incelenmesi. Ege Tıp Dergisi 1991;30(4):524-529.

39. Özkan H, Uçan S, Meydanlı M. ve ark. Ankara toplumunun çeşitli kesimlerinde sigara içme sıklığı ve sigara içenlerde dispepsi. T Klin Tıp Bilimleri 1992;12:258-263.

40. Açık Y, Sezer RE, Karaman F, Sezer H, Oğuzöncül F, Dinç E, Güngör Y, Polat A. Smoking among religious professionals in Turkey. Tob Control 1998;7:326-327.