anasayfa/Anasayfaya Dön

Mezozoik




Mezozoik (İkinci Zaman) (251-65)

Sürüngenler ya da dinozorlar çağı olarak da bilinir.
Permiyen’de oluşan dev kıta Pangea, ilk dönemin sonuna kadar varlığını korusa da, daha sonra parçalanmaya başlar ve kıtalar daha küçük kara parçaları oluşturarak günümüzdeki biçimini almaya başlar. Baskın bitki türü açık tohumlulardır.

Üç döneme ayrılarak incelenir.

Trias ( 251-205)

Permiyen sonlarında ortaya çıkan ilk büyük yokoluşun ardından Trias döneminde karasal ve denizel yaşam yeniden çeşitlenir.İlk dinozorlar bu dönemde görülür. Sürüngenlerde pek çok yeni grup ortaya çıkar. Bugünkü böceklerin birçoğu kökenini Triyasta tan alır.Ayrıca salyangozlar,iki kabuklu yumuşakçalar ve denizkestaneleri yine Triyasta büyük bir evrim gösterir. İlk memeli örneklerine de bu dönemin sonunda rastlanılır. Megazostrodon buna iyi bir örnektir. Küçük ve kemirgen bir yaşam süren Megazostrodon, diğer sürüngenlere av olmamak için gececi bir yaşam sürdürüyordu.

Bitkilerden açık tohumlular, özellikle eğrelti otları baskın türleri oluştururlar. İlk gerçek kozalaklı bitkiler de bu dönemde büyük anakara Pangea’nın kuzey bölümlerinde ortaya çıkar. İklimin sıcak ve karasal bir özellik gösterdiği yerlerde at kuyrukları ve kibrit otları gibi sporlu bitkiler çok yaygın değillerdi.

Jura ( 205-142):

Bu dönemde pangea giderek parçalanmaya başlar. İklim yumuşamaya başlar. Kara, deniz ve gökyüzünde sürüngenlerin egemenliği başlar. Ve en önemlisi kuşlar, bu dönemde ortaya çıkar. Bu kuşların içinde “en ünlüsü” de Archaeopteryx’tir.Juranın nemli ve tropik iklimi, böcekleri de olumlu şekilde etkilemiş, pek çok yeni böcek grubu ortaya çıkmıştı. Çekirgeler, kın kanatlılar, zar kanatlılar, saçak kanatlılar ve pek çok başka böcek grubu Jurada ortaya çıktı. Akciğerli salyangozlar, kırkayaklar, akrepler, örümcekler de oldukça boldu. İkinci zamanda 20 sürüngen takımı olmakla birlikte, günümüzde ancak kaplumbağlar,kertenkele ler ,yılanlar,timsahlar ve sadece Sphenodon punctatus ile temsil edilen Rhyncocephalia takımı yaşamaktadır.

Jura’nın sonunda küçük bir kitlesel yok oluşun gerçekleştiği sanılmaktadı. Bu kitlesel yokoluştan dinozorlar çok etkilenmemiş, Ammonitlerin pek çok cinsinin yanında, deniz sürüngenleri, midye ve istiridye türlerinin çok büyük bir çoğunluğu yok olur. Bu kitlesel yokoluşa deniz tabanındaki çok büyük metan gazlarının tetiklediği bir dizi olayın neden olduğu tahmin edilmektedir.

Kretase ( 142-65):

Kretase kayaçlarında yaygın rastlanılan tebeşir yatakları nedeniyle bu döneme “tebeşir çağı” adı da verilmektedir. Tebeşir, kalkerli kabuğa sahip plantkonik mikroorganizma artıklarının, deniz tabanına çökmesiyle oluşmaktadır. Bu dönem boyunca ortaya çıkan bu tür mikroorganizmalar bu dönemde oldukça yaygınlık gösterirler.Kabuklu amipler olan Foraminiferler ve Radiolaryalar da dönemin yaygın planktonik organizmalarıydı.Kretase denizlerinde kafadan bacaklılar baskın omurgasız grubuydu. Mürekkep balığı benzeri Belemnitler, büyük boyutlu Placenticeraslar, düz kabuklu Baculitesler ve gevşek kıvrımlı Helioceraslar gibi çeşitli biçimlere sahip farklı ammonit türleri yaygındı.

Kretase bitki yaşamında jura’ya göre çok fazla değişiklik olmaz. Ancak bu dönemde dinozorlar altın çağlarını yaşarlar. Dönemin sonuna kadar çeşitliliklerini artırırlar. Ayrıca çiçekli bitkilerin ortaya çıkmasıyla böceklerin evrimi hızlanır, yeni tozlaştırıcı böcek grupları ortaya çıkar. Kretasede ilk kez ortaya çıkan başlıca böcek grupları, arılar, eşekarılar, karınca, kelebekler ve termitlerdi. Böcekler dünyasındaki en önemli gelişmelerden biri de, gerçek sosyal arıların ortaya çıkmasıdır.

Bu dönem sonunda dünyaya düşen göktaşı, dinozorlar da dahil tüm türlerin yüzde 60-80′ini yokederken, evrimini insana kadar götürecek olan memelilerin yolunu açmıştır.

cizgi


Evrim dosyasındaki tüm yazılar