anasayfa/Anasayfaya Dön

Paleozoik




Paleozoik ( Birinci Zaman): 545-251

Yaklaşık 300 milyon yıl sürmüştür. Kuşları ve memeli grupları dışındaki tüm canlı grupları bu dönemde ortaya çıkmıştır. Prekambriyen’in o uzun dönemi boyunca deniz ve okyanuslarda başlayan hayvansal ve bitkisel yaşam, bu zamanın başlarında yine denizlerde çeşitlenerek sürmüş ve zamanın ortalarına doğru karalara taşınarak gelişimine devam etmiştir.


Kambriyen (545-495):

Yaklaşık 60 milyon yıl süren kambriyen döneminde yaşam oldukça hızlı bir şekilde evrimleşip çeşitlendi.Bilinen hayvan şubelerinin pek çoğu bu dönemde ortaya çıktı. Bu dönem aynı zamanda kabuklu hayvanların görülüp çeşitlendiği bir dönemdir. Dönemin canlılığı kolsu ayaklılar, mercanlar, salyangozlar, deniz kestaneleri,süngerlerdi. En çok karşılaşılan fosilleri ise Brachiopoda ve Trilobitlerdir.

Kootenia genus resmi. [1]
Brachiopodaya ait olanlar sakin,sabit,iki kabuklu ve plankton yiyici hayvanlardır.Bugün bilinen Lingula değişmeden zamanımıza kadar gelen en eski hayvan cinsidir. Trilobitler ilkel Arthropod ( eklem bacaklılar) dır.Vücutları yassılaşmış,uzamış ve sert bir kabukla örtül müştür.5,8 cm.den 15,20 cm.’e kadar olanlarına rastlanılmıştır.

Ordovisiyen: (495-440):

Bu dönemde denizlerde yaşayan omurgasız hayvanlarda büyük bir çeşitlenme görüldüğü gibi, tatlı sularda da ilk omurgalı hayvanlara rastlandı. İlk çenesiz balıklar ve zırhlı balıklar da bu dönemde görülmüştür. Dev kafadan bacaklılardan olan Nautilus bu dönemde ortaya çıkmış, mercanlar yaygınlık kazanmaya başlamıştır.

Doğal Tarih Milli Müzesi
Paleantoloji Sergisi, Ordovisyen [2]

Bu dönemde dallıbacaklılarda patlama yaşanmıştır, En yaygını 70 cm.lik dev deniz akrepleriydi.
Ordovisiyen’in en önemli özelliği çok hücreli yaşamın sudan karaya çıkmasıydı. Dönemin sonlarına doğru suyosunları kıyı şeritleri boyunca karayla tanışmış ve canlılık tarihinde ilk kez bir canlı karaya ayak basmıştı.

Siluriyen ( 440-417)

Bu dönemde kara bitkilerinde maddelerin taşınması için boru sistemleri geliştirilmiş ve yaygınlık kazanmıştır. Denizyıldızları, deniz laleleri, gelişmiş trilobitler denizlerde yaygınlık kazanırken, çenesiz balıkların bir kısmı da tatlı sulara uyum sağlamışlardı. Tatlı sularda ilk çeneli balıklar bu dönemde ortaya çıktı.

Bu dönemin önemli özelliklerinden biri kara ortamına uyum yetenekleri tartışılmaz olan eklem bacaklılardan Örümcekler, Akrepler, böcekler ve kırk ayakların kıyılarda dolaşıyor olmalarıydı.

Devoniyen (417-354)

Bu dönem balık dönemi olarak da adlandırılır. Zamanımızdaki akciğerli balıkların bu dönemde ortaya çıktığı sanılmaktadır. İlk köpek balıkları ve ilk çenesiz balıklar bu dönemde görüldü. İlkel amfibiyen denilen iki yaşamlılar ortaya çıktı. Üreme organlarının tam olarak gelişememesi bu tür omurgalı canlılığın tam olarak karalara yerleşememesine neden olmaktaydı.

İlk ağaçlar ve ormanlar bu dönemde yaygınlık kazanır. Karbonifer döneminde yeryüzünü kaplayacak olan kibrit ormanları da yine bu dönemde ortaya çıkar.

Karbonifer (354-252):

Bu devirde bataklık ormanları dünyayı kaplamıştır.Dev boyutlu bitki örtüsünün (eğrelti ve eğrelti benzeri bitkilerle, ilk tohumlu bitkiler) yanı sıra, dev boyutlu böcekler, kırkayaklar ve akrepler ve çeşitli iki yaşamlılar bu devrin önemli canlılarıydı. Karbonifer’in sonuna doğru, dev kıta Pangea’nın oluşması ve buzulların genişlemesi sonucunda deniz suları çekildi ve iklim kuraklaştı. Kuraklaşan iklimle birlikte bitkilerin ve ormanların yapısı da değişti ve yeni ortamda sürüngenler kendilerini yavaş yavaş göstermeye başladı.

Göllerde yaşayan balıkların çift yaşamlılara doğru evrim geçirmesi ve bunların karalarda yürüyebilme özelliği kazanmaları sonucu, sudan karaya geçiş hızlandı. Böylelikle ilk kez, kara koşullarına daha iyi uyum sağlamış olan ve hızlı hareket edebilen ilkel kertenkeleler ortaya çıktı. Bunların en önemli özellikleri, balıkların ve çift yaşmalıların aksine yumurtalarını karalara bırakmalarıydı.

Permiyen ( 292-251)

Permiyen’de gece-gündüz arasındaki sıcaklık farklılıkları aşırı uçlarda seyretmiş ve kurak ve karasal bir iklim yaşanmıştır. Denizlerin kıyı şeridi daralmış ve seviyesi düşen sularda, deniz canlılarının yaşama alanları gittikçe azaldı. Buna karşılık tek hücreli ve iri kabuklu fusulinler yarı tropikal denizlerde evrimlerinin doruk noktasına ulaştılar. Karbonifer’in çeşitli ve yaygın çift yaşamlılar faunası azalan sulak alanlarla birlikte geri çekilerek yerlerini sürüngenlere bıraktı.

[3]

Dönemin en önemli özelliğinden biri sürüngenlerin gelişmesi olmakla birlikte sürüngenler hala çoğunlukta değildir. Bu devrin sonuna doğru alt çene ve diş yapılarında memeli sınıfının karakterini içeren yeni tip sürüngenler de ortaya çıkmıştır. Pelycocus, devrin sonuna doğru Therapsid’leri meydana getirir. Güney Afrika Permiyen tabakalarında, sürüngen benzeri bir memeli olan Lycaenops bulunmuştur. Bu dönemde trilobitler ortadan kalkmıştır.

Resim Lisansları

[1] Dave Simpson
[2] Fritz Geller-Grimm
[3] ArthurWeasley

cizgi


Evrim dosyasındaki tüm yazılar